In dit elektraschema zijn de acculader en omvormer gescheiden. Dit kan handig zijn als je liever losse apparaten gebruikt. Het grootste voordeel is dat je de omvormer en lader afzonderlijk kunt kiezen op basis van jouw behoeften, zo kun je later eenvoudig een zwaardere lader of omvormer toevoegen. Een nadeel is dat er meer apparaten en kabels nodig zijn, wat extra ruimte en koeling vereist en zorgt voor meer energieverlies.
Met dit schema kun je 12V- en 230V-apparaten aansluiten. Het 12V DC-circuit is de basis en voorziet alle essentiële apparaten zoals de koelkast, waterpomp en verlichting van stroom. Daarnaast beschik je over 230V-stroom voor huishoudelijke apparatuur. Deze 230V wordt geleverd door de walstroomaansluiting op de camping, of door een zuivere sinus omvormer.
Het schema vind je in 2 versies: standaard en plus. De plus-versie is voor camperaars die graag een grote omvormer willen, zodat een koffiezetapparaat of iets dergelijks aangesloten kan worden.
100Ah lithium + Phoenix 12/500
Compact systeem, omvormer eenvoudig op te schalen tot 1200VA.
200Ah lithium + Phoenix Smart 12/2000VA
Voor wie een grote omvormer wil, bijvoorbeeld voor een koffiezetapparaat.
Elektraschema 5: gescheiden acculader en omvormer
Dit 12V-elektrasysteem heeft zonnepanelen, laden via de dynamo, walstroom, een losse omvormer en een lithium huishoudaccu. Hieronder vind je de hoofdopstelling van het standaard schema. Bij Uitleg & keuzes vind je ook een versie met MEGA- en MIDI-zekeringen, voor beide varianten.
Uitleg & keuzes
Hieronder lees je hoe elk onderdeel werkt en welke keuzes en upgrades mogelijk zijn.
De huishoudaccu
LiTime Lithium 100Ah
Een goed betaalbare lithiumaccu die je camper veel vrijheid geeft. Voorzien van een geïntegreerd BMS (Battery Management System), essentieel bij elke lithiumaccu.
LiTime Lithium 200Ah
Dit is de minimale accucapaciteit die we aanraden bij gebruik van de 12/2000-omvormer.
Wil je meer capaciteit, omdat je meerdere dagen wilt vrij kamperen? Dan kun je kiezen voor een grotere 12V-lithiumaccu.
De lithiumaccu is eventueel ook te vervangen door 12V AGM-accu’s. Alle laadregelaars in dit schema zijn geschikt voor beide typen accu’s. Let er bij AGM op dat je minimaal een 200Ah-accubank gebruikt, dit komt in beschikbare capaciteit overeen met een 100Ah-lithiumaccu.
Alle laadmogelijkheden en verbruikers
Alle Victron-apparaten in dit schema zijn Smart, dus je kunt deze koppelen met je telefoon en de gratis Victron Connect-app.
Dynamo
De Orion Tr-Smart laadt de accu op tijdens het rijden en is geschikt voor alle voertuigen, dus ook voor Euro 5- en 6-motoren. In dit schema vind je de Victron Orion TR Smart 18A, deze past goed bij de 100Ah-lithiumaccu.
Upgrade: sneller laden met de Orion 30A
Je kunt ook de Orion 30A plaatsen. De kabeldiktes blijven hetzelfde, alleen de twee stroomonderbrekers veranderen naar 60A. In de Plus-versie van dit elektraschema vind je deze Orion 30A al standaard, omdat hij beter past bij een lithiumaccu vanaf 200Ah.
Zonnepanelen
In dit schema vind je 2 zonnepanelen van 150Wp in serie geschakeld met een Victron Bluetooth-laadregelaar 100|20. De verwachte stroomopbrengst in de zomer in Midden-Europa bedraagt maar liefst 66Ah per dag. Deze panelen zijn in serie geschakeld omdat zo de spanning verdubbelt, wat spanningsverlies tegengaat en ervoor zorgt dat er eerder een spanning wordt bereikt waarmee de accu’s opgeladen kunnen worden.
Andere zonnepanelen — 4 alternatieve opstellingen
Let op: verklein je het zonnepaneelsysteem, dan heb je ook minder opbrengst. De motor wat vaker laten draaien of een bezoek aan de camping/walstroom kan hierin ook een oplossing zijn.
| Configuratie | Laadregelaar | Zekering |
|---|---|---|
| 2× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 75-15 | 20A |
| 3× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 100-20 | 25A (of 30A) |
| 4× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 100-30 | 40A, kabel MPPT→busbar 10mm² |
| 3× 150Wp (in serie) | Victron MPPT 100-30 | 40A, kabel MPPT→busbar 10mm² |
De zonnepaneelkabels van 4mm² kunnen bij elk van deze opties hetzelfde blijven.
Omvormer
De Victron Phoenix 12/500, die je in schema 5 standaard vindt, voorziet de camper van 230 volt via de huishoudaccu. Wil je een grotere of kleinere omvormer? Dat kan ook met deze 100Ah-lithiumaccu, houd er dan wel rekening mee dat de kabeldiktes en zekering veranderen.
Phoenix-omvormer — 4 formaten
Phoenix 12/250
- Busbar → Phoenix: zekering 50A, kabels 6mm²
- Huishoudaccu → busbar: zekering 100A, kabels 16mm²
- Aardekabel: Phoenix 6mm², busbar 10mm²
Phoenix 12/375
- Busbar → Phoenix: zekering 70A, kabels 10mm²
- Huishoudaccu → busbar: zekering 125A, kabels 16mm²
- Aardekabel: Phoenix 6mm², busbar 10mm²
Phoenix 12/800
- Busbar → Phoenix: zekering 150A, kabels 25mm²
- Huishoudaccu → busbar: zekering 200A, kabels 25mm² tot 1m, 35mm² tot 3m
- Aardekabel: Phoenix 16mm², busbar 16mm²
Phoenix 12/1200
- Busbar → Phoenix: zekering 200A, kabels 35mm²
- Huishoudaccu → busbar: zekering 250A, kabels 35mm² tot 1m, 50mm² tot 3m
- Aardekabel: Phoenix 25mm², busbar 25mm²
Een grotere omvormer dan de Phoenix 12/1200 kan alleen wanneer de lithiumaccu vergroot wordt. In dit geval raden we je aan om naar de Plus-versie van dit elektraschema te gaan.
Walstroom / acculader
Wanneer de camper aangesloten staat op walstroom, wordt de huishoudaccu opgeladen via de Victron Blue IP22 12|20A acculader (standaard schema) of via de 30A acculader (Plus-schema).
Achter de aardlekautomaat vind je een aantal stopcontacten die alleen werken wanneer de camper op walstroom is aangesloten.
Wil je liever dat alle stopcontacten, ook die normaal via de omvormer lopen, automatisch overschakelen op walstroom zodra die beschikbaar is? Dan kun je een omschakelautomaat gebruiken. Deze plaats je tussen de walstroom en de uitgang van de omvormer, zodat de camper automatisch stroom van de juiste bron gebruikt.
Zekeringen
In dit elektraschema maken we naast de hoofdzekering gebruik van stroomonderbrekers. Dit zijn automatische zekeringen en schakelaars in één: ze bieden niet alleen beveiliging tegen overbelasting, maar maken het ook eenvoudig om een groep handmatig uit te schakelen.
Omdat we regelmatig de vraag kregen om ook MIDI- en MEGA-zekeringen te gebruiken, onder andere vanwege hun lage interne weerstand en hoge betrouwbaarheid hebben we daarnaast een alternatieve versie van het schema ontworpen. Om de installatie compact en overzichtelijk te houden, maken we hierbij gebruik van een MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar).
Alleen bij de ingang van de Orion DC-DC-lader blijft een stroomonderbreker toegepast. Hiermee kun je de Orion eenvoudig loskoppelen van de startaccu, zodat deze tijdens stalling geen sluipverbruik heeft. Gebruik je hier liever een MIDI-zekering, dan is dat ook mogelijk. We adviseren dan wel een aparte schakelaar te plaatsen zodat je de Orion volledig kunt uitschakelen.
Hier vind je Elektraschema 5 uitgevoerd met een MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar):
Hieronder de aanpassing van de onderdelen die je in de onderdelenlijst zult moeten doen.
Onderdelen ter vervanging — standaard schema
- MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar)
- MEGA-hoofdzekeringhouder + 150A MEGA-zekering (ter vervanging van de 150A ANL-hoofdzekering)
- 100A MEGA-zekering (ter vervanging van de 100A ANL-hoofdzekering)
- 25A MIDI-zekering (of 30A) (ter vervanging van de 25A (of 30A) stroomonderbreker)
- 30A MIDI-zekering (ter vervanging van de 30A stroomonderbreker)
- 40A MIDI-zekering (ter vervanging van de 40A stroomonderbreker op de Orion-uitgang)
- 60A MIDI-zekering (ter vervanging van de 60A stroomonderbreker)
Onderdelen ter vervanging — Plus-schema
- MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar)
- 300A MEGA-zekering (ter vervanging van de 300A ANL-hoofdzekering)
- 25A MIDI-zekering (of 30A) (ter vervanging van de 25A (of 30A) stroomonderbreker)
- 40A MIDI-zekering (ter vervanging van de 40A stroomonderbreker)
- 60A MIDI-zekering (ter vervanging van de 60A stroomonderbreker op de Orion-uitgang)
- 60A MIDI-zekering (ter vervanging van de 60A stroomonderbreker)
Elektraschema onderdelenlijst
Alle onderdelen uit het elektraschema vind je hieronder terug, per variant en categorie — klik om open te klappen.
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
3. Omvormer
4. Walstroom
5. Dynamo
- Orion Tr Smart 12-12 18A (isolated)
6. Kabels
Hi-Flex accukabels rood / zwart
| Doorsnede | Rood — max lengte | Zwart — max lengte |
|---|---|---|
| 25mm² | 1 meter | 1 meter |
| 16mm² | 8 meter | 2 meter (DC-aarddraad) / 8 meter |
| 10mm² | 4 meter | 4 meter |
| 6mm² | 1 meter | 1 meter / 1 meter (DC-aarddraad omvormer) |
Aansluiting DC 12V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm² en 1,5mm²
- Neopreenkabel 3-aderig flexibel — kabel 1,5mm² en kabel 2,5mm²
Kabelschoenen
Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².
| Maat | Aantal |
|---|---|
| 6mm² – M6 | 2× |
| 6mm² – M8 | 3× |
| 10mm² – M6 | 6× |
| 10mm² – M8 | 8× |
| 16mm² – M6 | 6× |
| 16mm² – M8 | 4× |
| 25mm² – M8 | 6× |
| 25mm² – M10 | 4× |
Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC
Voor het aansluiten van de kabels
- Wagoklemmen 5P (verdelen 230V)
- Wagoklemmen 3P (verdelen 12V)
- Krimpkousen
- Krimptang klein
- Krimptang groot
- Krimptang met adereindhulzen
- Kabelklemmen
- Bedradingskoker
- Aardrail 230V
Optioneel
De Victron Smart Battery Protect (65A) beschermt je accu tegen te diepe ontladingen van je DC-apparaten. Deze schakelt alle DC (12V) apparaten af zodra de accu te laag komt. Deze plaats je tussen de zekering en de 12VDC-zekeringkast.
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
3. Omvormer
4. Walstroom
5. Dynamo
- Orion Tr Smart 12-12 30A (isolated)
6. Kabels
Hi-Flex accukabels rood / zwart
| Doorsnede | Rood — max lengte | Zwart — max lengte |
|---|---|---|
| 50mm² | 3 meter | 3 meter |
| 35mm² | — | 3 meter (DC-aarddraad) |
| 16mm² | 8 meter | 8 meter |
| 10mm² | 3 meter | 3 meter |
| 6mm² | 1 meter | 1 meter |
Aansluiting DC 12V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm² en 1,5mm²
- Neopreenkabel 3-aderig flexibel — kabel 1,5mm² en kabel 2,5mm²
Kabelschoenen
Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².
| Maat | Aantal |
|---|---|
| 6mm² – M6 | 2× |
| 6mm² – M8 | 2× |
| 10mm² – M6 | 6× |
| 10mm² – M8 | 4× |
| 16mm² – M6 | 6× |
| 16mm² – M8 | 2× |
| 35mm² – M8 | 2× |
| 50mm² – M8 | 12× |
| 50mm² – M10 | 4× |
Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC
Voor het aansluiten van de kabels
- Wagoklemmen 5P (verdelen 230V)
- Wagoklemmen 3P (verdelen 12V)
- Krimpkousen
- Krimptang klein
- Krimptang groot
- Krimptang met adereindhulzen
- Kabelklemmen
- Bedradingskoker
- Aardrail 230V
Optioneel
De Victron Smart Battery Protect (65A) beschermt je accu tegen te diepe ontladingen van je DC-apparaten. Deze schakelt alle DC (12V) apparaten af zodra de accu te laag komt. Deze plaats je tussen de zekering en de 12VDC-zekeringkast.
Installatiehandleiding
Wil je dit elektraschema gebruiken, maar kun je wel wat hulp met de installatie gebruiken? Waarschijnlijk is een installatiehandleiding dan een goede keuze.
- Heldere praktijkinstructies in PDF-handboek
- Meer dan 1 uur praktijkvideo’s
- Onderdelenchecklist
- Instellingen en testinstructies voor een volledig werkend systeem
Blij met dit gratis elektraschema? We waarderen het enorm als je jouw bestelling wilt doen via bovenstaande artikelen en/of ons wilt trakteren op een kopje koffie. Zo kunnen we deze elektraschema’s en alle andere informatie over camperbouw gratis blijven leveren. Alvast bedankt 🙂
22 reacties
Goedenavond,
Kan je hier de omvormer ook weg laten als je die niet wilt?
En wij hebben een 140 ah Lithium accu, kan dat nog met schema 100 ah lithium?
Alvast bedankt
Groetjes
Hoi Marc,
Ja en Ja 🙂
Je kunt elk blauw gestreept vakje weghalen en dat heeft geen invloed op de rest van het schema. Dus ook de omvormer kun je weglaten.
Je kunt de hoofdzekering, dat is degene direct na de accu op de pluskabel, veranderen naar 100A. (omdat je de grootste verbruiker weghaalt, de omvormer)
Houd de kabeldiktes hetzelfde, dan kun je in de toekomst als je je bedenkt alsnog de omvormer toevoegen.
En de 140Ah lithium accu kan prima met dit schema. De zekering waardes en kabeldiktes worden bepaald door de verbruikers, niet door de stroombron.
Groetjes en fijne avond!
Bedankt!
Nog 1 vraagje Bas,
De stroomonderbreker 25A aan de plusdraad vanaf de zonnepanelen charger, zou dat ook een 30A kunnen zijn? 25A is niet te vinden namelijk.
Hoi Marc,
Ja dat mag tot maximaal 30A.
Groet Bas
Hey,
Een vraagje, tijdens het rijden laad mijn huishoudaccu op via de dynamo van de wagen. Mag deze accu dan ook gelijktijdig opgeladen worden via mijn zonnepaneel op het dak? Of moet ik de zonnepanelen dan uitschakelen?
Trouwens, ik heb al super veel tips uit jullie handleidingen kunnen halen, waarvoor dank!!
Hoi Bart,
Super om te horen!
Jazeker dat mag tegelijk!
Goedenavond,
Wij zijn bezig om onze 25 jaar oude camper elektrisch te updaten heb hiervoor 2x lithium
accu s aan geschaft van het merk Pureaccel deze zijn 200 ah en passen perfekt onder de stoelen van onze fiat ducato ik zag in het schema dat je de omvormer geaard hebt gaat dit op het chassis? verder alles van victron de lader mppt van het zonnepaneel, de omvormer 12/1200
en de orion tr smart 30 A en de lader 12 /30 zijn er nog dingen waar ik rekening mee moet houden
Beste Jaap,
Als je het schema volgt dan zijn er geen extra dingen waar je rekening mee moet houden, het is altijd verstandig om de handleiding van de fabrikant ook te lezen en die te volgen.
Daar vind je tevens de aangeraden kabeldiktes.
Hallo,
leuke en nuttige website die jullie hebben.
Ik heb een klein vraagje, jullie raden in schema 5 (waar ik mij op richt) de Victron Orion TR Smart 30A aan, nu heb ik reeds een Orion-TR 12/12 30 isolated DC/DC converter in mijn bezit (zonder smart, geen Bluetooth dus). Kan ik deze hiervoor ook gebruiken?
Alvast bedankt!!
Groetjes Willy
Hoi Willy,
Ja hoor je kunt prima de niet-bluetooth versie gebruiken.
Goedemorgen.
Mooi duidelijk schema.
Ik vraag mij alleen af, of de startaccu ook meegeladen wordt aan de walstroom, of offgrid met de zonnepanelen.
ik wil dit systeem in mijn boot aanleggen, en ben mij nog aan het oriënteren.
Alvast bedankt voor de reactie.
Hoi Mitch,
Dankjewel! De DC DC lader laad de huishoudaccu op vanaf de startaccu/dynamo. Andersom gebeurd dit niet als je op walstroom staat of als de zonnepanelen laden.
hi! We hebben ons gebaseerd op dit schema van jullie. Als batterij gebruiken we de Victron 12V 100AH SuperPack Lithium Accu met ingebouwde bms. We hebben de smart battery protect geplaatst, heeft deze enige invloed of risico op het leegtrekken van de startaccu van de auto en moeten we hier speciale instellingen voor gebruiken? We staan nl 2 dagen off grid en de smartshunt gaf aan dat de lithium accu op 80% stond. Na het uitschakelen van onze frigo voor even hadden we geen verbruikers aanstaan en op bijna geen tijd was opeens onze lithium accu weer 100% opgeladen…
Hi Niels en Stefanie, de batteryprotect verbruikt nagenoeg geen stroom, dus het leegtrekken van een accu zal niet zo snel kunnen. Daarbij heb je het over en startaccu en in dit schema zit de BP tussen de huishoudaccu en de DC verbruikers. Op bijna geen tijd? bedoel je daar mee enkele minuten? Er zijn veel factoren die voor dit beeld kunnen zorgen. Maar ik zal als eerste de instellingen van de shunt induiken en deze synchroniseren met 100% als de accu ook daadwerkelijk 100% vol zit en je kunt ook kijken naar de spanning van een 100% volle accu. Ik denk dat je het in die hoek moet zoeken.
Zojuist maar eens een bakkie koffie cadeau gedaan want ik zit midden in mijn camperverbouwing en heb al veel aan jullie tips en trics gehad!
Ik ben bezig met de spullen aan te schaffen voor elektraschema 5 alleen wil ik een paar aanpassingen doen en daar wilde ik nog wat vragen over stellen:
Ik ben van plan met de camper veelal op campings te gaan staan dus ik wil de 230v stopcontacten in de bus allemaal linken aan de inkomende wallstroom. Dit betekent dan toch dat ik de omvormer in principe niet nodig heb? en dat ik die omvormer er eventueel later alsnog tussen kan zetten?
Daarnaast zie ik steeds meer lithium accu’s met BMS systeem die ook een interne bleutooth verbinding hebben waarmee je alles kunt aflezen op je telefoon. Als ik zo’n accu aanschaf betekent dat dan ook dat ik de smartshunt niet meer nodig heb?
Voor nu ga ik de leidingen voor zonnepanelen al wel aanleggen maar wil ik eerst even aankijken of ik het met opladen via dynamo en wallstroom ga redden.
Nogmaals bedankt voor de duidelijke informatie en geniet van het bakkie koffie 😉
Groet,
Jasper
Hoi Jasper bedankt voor de koffie 🙂
Voor je vragen:
1. Ja je kunt later nog een omvormer plaatsen op de huishoudaccu. De reeds aangelegde stopcontacten werken dan wel nog via de walstroom en niet via de omvormer. De omvormer heeft zelf een ingebouwd stopcontacten waaruit je meerdere stopcontacten kunt maken. Wil je wel dat alle stopcontacten via de omvormer werken en wanneer op walstroom alles via walstroom gaat, dan heb je een omschakelautomaat nodig. Deze kun je apart er tussen zetten of je vervangt de acculader voor omvormer, lader combi met omschakelautomaat, zoals de Multiplus of de Ective CSI.
2. Interessante vraag, waar ik laatst zelf ook in gedoken ben. In principe heb je met een BMS Smart geen extra Smartshunt nodig, echter wordt dit vaak wel aangeraden, omdat de BMS in lithium accu’s de SOC (state of charge) minder goed meet dan de Victron Shunt, daarbij zitten er een aantal functies op de Smartshunt van Victron die een BMS niet heeft.
Succes met de aanleg groetjes!
Dag Bas en Bianca,
Ben bezig met de elektra van onze in aanbouw zijnde buscamper (“slimme” dynamo).
Aanwezig:
* 2 zonnepanelen (met MPPT 100 / 20),
* 3 (Lithium) huishoudaccu’s 12,8 V / 100 A,
* gebruik walstroom gewenst.
* alles elektrisch (o.a. inductieplaat, magnetron/oven 220 V), koelkast/diepvriesje, e.d…)
Vraag: Wil de Victron MultiPlus-II (12 V / 3000VA / 120 A) hierbij gaan gebruiken.
Is dat een verstandige keus?? Welk schema past hier het beste bij?
Hi Miel, bedankt voor je vraag. Schema 4 heb je in dit geval nodig. Dit schema is met enkele lithium accu, maar werkt ook als je meerdere accu’s parallel schakelt.
https://vrolijkopreis.nl/elektra-schema-camper-4-victron/
Op het eerste oog denkt ik dat je heel goed zit met een Victron Multiplus-II 12v 3000. Ik heb er toevallig laatst een heel artikel over geschreven, welke onderdelen je nodig hebt wil je elektrisch koken in de camper. Per onderdeel vind je ook onze keuzes.
https://vrolijkopreis.nl/elektrisch-koken-inductie-kookplaat-camper/
Hey Bas en Bianca,
Ik heb al veel gehad aan jullie filmpjes en jullie website voor het maken van een camper.
Ik heb eens een klein vraagje.
Ik heb een busbar (verdeelstrip) gekocht met 4 M8 bouten.
Ik zie op jullie schema dat jullie soms twee kabels hebben aangesloten op 1 bout.
Is dit correct of zie ik dat verkeerd?
Moet je hiervoor ergens rekening mee houden welke toestellen je op 1 bout plaatst?
Alvast bedankt voor het eens te bekijken.
Groetjes,
Joans
Ha Jonas,
Supergoed om te horen, fijn!
Ja dat zie je goed. Als je dezelfde busbars als ons gebruikt. Die 250A max aankunnen, dan kun je prima 2 kabels op 1 bout aansluiten. Ik zou het wel zo verdelen dat je twee kabels kiest die samen niet boven 62,5A uitkomen. Dat is de nominale stroom per bout.
Groetjes en succes
Beste
Ik ben alles nog wat aan het uitzoeken, maar alvast bedankt voor de overzichtelijke info op jullie site. We zouden elektrisch schema 5 verkiezen.
Waar zouden wij de elektrische componenten het beste aankopen? Is dat amazon? Of hebben jullie een andere site met ‘groothandelsprijzen’?
Met vriendelijke groeten
Koen & Ellen
Hi Koen & Ellen,
Ja de linkjes onder het schema verwijzen naar de onderdelen van het schema. Als jullie via die linkjes bestellen dan houden wij daar een kleine commissie aan over, zonder enige extra kosten voor jullie. Op deze manier kunnen we de elektra schema’s gratis aanbieden. Sommige onderdelen via de linkjes zijn de goedkoopste die je kunt vinden online. Andere zijn net een aantal euro duurder, maar het verschilt nooit heel veel. Als je deze lijst aanhoudt weet je zeker dat je alle onderdelen besteld. Vergeet niet naar het hoofdblog te gaan. Elektra aanleggen in 6 stappen (zoals we onder elk elektra schema verwijzen) hierin staan de benodigdheden voor het aanleggen van de elektra, zoals kabelschoenen, gereedschap e.d.
Hopelijk kunnen jullie zo verder.
Grtjes