Dit elektraschema is speciaal ontworpen voor camperaars die graag kiezen voor een compleet en betrouwbaar elektrasysteem voor in de camper, maar wel binnen een vriendelijk budget willen blijven. In dit schema maken we ten opzichte van elektraschema 1 de overstap naar een lithiumaccu in plaats van een AGM (loodzuur). Hierdoor profiteer je van meer bruikbare accucapaciteit, een lager accugewicht en een langere levensduur.
Net als bij elektraschema 1 hebben we ook hier slimme keuzes gemaakt die zorgen voor een betaalbaar maar krachtig elektrasysteem. Je bent volledig zelfvoorzienend, dankzij drie manieren van laden: via de zonnepanelen, walstroom en de dynamo (met DC DC lader). Zo is er altijd een manier om je lithiumaccu op te laden, ongeacht het seizoen of de omstandigheden.
Hoewel dit schema Euro 6 heet, kun je het ook prima toepassen in campers met een Euro 5 of lager. Dankzij de DC DC lader is het elektraschema geschikt voor alle campers, met lithiumaccu’s of met AGM accu’s.
Elektraschema 2: Ective CSI
Dit 12V elektrasysteem heeft zonnepanelen, laden via de dynamo, walstroom, een Ective CSI omvormer en lader, en een lithium huishoudaccu. Hieronder vind je de hoofdopstelling. Bij Uitleg en keuzes vind je ook een versie met MEGA en MIDI zekeringen.
Uitleg en keuzes
Hieronder lees je hoe elk onderdeel werkt en welke keuzes en upgrades mogelijk zijn.
De huishoudaccu
LiTime lithiumaccu 100Ah
Deze lithiumaccu heeft een bruikbare accucapaciteit van 100%, dus je hebt ook echt 100Ah ter beschikking. Dit betekent dat je met een dagelijks stroomverbruik van 50Ah, 2 dagen kunt vrij kamperen voordat de stroom op is. En dat is als de zon niet schijnt en als je niet bijlaadt tijdens het rijden. In de praktijk kun je dus veel langer vrij kamperen.
Een dagelijks stroomverbruik van 50Ah betekent dat je een compressorkoelkast, een waterpomp, verlichting, telefoon en laptops dagelijks kunt gebruiken.
Wil je langer vrij kamperen, dan kun je de accucapaciteit vergroten door een grotere lithiumaccu te kiezen, zoals de 140Ah of de 200Ah. Ook kun je een kijkje nemen bij onze andere elektraschema’s voor in de camper, zoals elektraschema 8 en 9.
Alle laadmogelijkheden en verbruikers
Dynamo
De Orion Tr Smart laadt de accu op tijdens het rijden en is geschikt voor alle voertuigen, dus ook voor Euro 5 en 6 motoren. In dit schema vind je de Victron Orion TR Smart 18A.
Upgrade: sneller laden met de Orion 30A
Je kunt ook de Orion 30A plaatsen. De kabeldiktes blijven hetzelfde, alleen de twee stroomonderbrekers veranderen naar 60A. Deze upgrade is vooral aan te raden wanneer je voor een grotere accucapaciteit kiest dan 100Ah lithium.
De Orion Tr Smart DC DC acculader maakt van een onregelmatige spanning van de dynamo een constante spanning die perfect is om lithium of AGM huishoudaccu’s op te laden. Ook als je een traditionele dynamo hebt kun je de DC DC acculader gebruiken, dit is zelfs beter voor de huishoudaccu. De laadmodus bestaat uit het drietrappenalgoritme om de levensduur van de accu’s te verlengen.
Zonnepanelen
In dit schema vind je twee zonnepanelen van 150Wp, gecombineerd met een Victron MPPT 100|20 laadregelaar. Deze combinatie levert in de zomer gemiddeld 63Ah per dag op, en in de lente en herfst ongeveer 40Ah. De laadregelaar is van Victron, een merk dat bekendstaat om de beste en meest efficiënte laadregelaars voor een eerlijke prijs.
Met deze laadregelaar kun je twee zonnepanelen in serie schakelen, vanaf een nominaal totaalvermogen van 220W tot maximaal 370W.
Andere zonnepanelen: 4 alternatieve opstellingen
Let op: verklein je het zonnepaneelsysteem, dan heb je ook minder opbrengst. De motor wat vaker laten draaien of een bezoek aan de camping walstroom kan hierin ook een oplossing zijn.
| Configuratie | Laadregelaar | Zekering |
|---|---|---|
| 2× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 75-15 | 20A |
| 3× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 100-20 | 25A (30A) |
| 4× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 100-30 | 40A |
| 3× 150Wp (in serie) | Victron MPPT 100-30 | 40A |
Walstroom, acculader en omvormer
De Ective CSI omvormer, lader en omschakelautomaat voorziet de camper van 230 volt via de huishoudaccu’s wanneer niet aangesloten op walstroom. Wanneer de camper wel aangesloten staat op walstroom, wordt de huishoudaccu opgeladen en zorgt de omschakelautomaat ervoor dat 230 volt stopcontacten gebruikt kunnen worden via de elektriciteit van de walstroom.
Standaard is in dit schema gekozen voor de Ective CSI 10, deze heeft een continuvermogen van 1000W. Dat betekent dat je 230V apparaten kunt gebruiken tot dit vermogen, perfect voor bijvoorbeeld een elektrische boiler of een klein koffiezetapparaat. Wil je liever een hoger vermogen? Dan kun je kiezen voor de CSI 15 of CSI 20, die een hoger vermogen hebben. Denk hierbij aan een Nespresso koffiezetapparaat, die vaak een hoger vermogen nodig heeft, of als je op inductie wilt koken of zelfs een airco wilt aansluiten.
De Ective CSI omruilen voor een Victron MultiPlus
De Ective CSI 10 is om te ruilen voor een Victron MultiPlus 12/800/35. Verander in dit geval ook de afstandsbediening naar de Victron Digital Multicontrol of naar de VE Bus Smart Dongle. De kabeldiktes en zekeringen blijven hetzelfde. Een andere grootte omvormer heeft wel effect op de kabeldiktes en zekeringen.
Om een grotere Multiplus aan te sluiten, zal de accucapaciteit ook vergroot moeten worden. Neem in dat geval een kijkje bij elektraschema 8 of 9.
Grotere Ective CSI: CSI 15 en CSI 20
Wil je liever een grotere Ective CSI in dit schema? Dan kun je kiezen uit de volgende modellen.
Ective CSI 15
- Minimale accucapaciteit: 140Ah lithium met 150A BMS
- Kabel busbar naar CSI: 2× 16mm², 1,5m
- Kabel huishoudaccu naar busbar: 50mm²
- Zekering busbar naar CSI: 2× 250A
- Zekering huishoudaccu naar busbar: 300A
- Aardekabel busbar: 35mm²
Ective CSI 20
- Minimale accucapaciteit: 200Ah lithium met 200A BMS
- Kabel busbar naar CSI: 2× 25mm², 1,5m
- Kabel huishoudaccu naar busbar: 50mm² tot max 1 meter, boven 1 meter 70mm²
- Zekering busbar naar CSI: 2× 320A
- Zekering huishoudaccu naar busbar: 350A
- Aardekabel busbar: 35mm²
Zekeringen
In dit elektraschema maken we naast de hoofdzekering gebruik van stroomonderbrekers. Dit zijn automatische zekeringen en schakelaars in één: ze bieden niet alleen beveiliging tegen overbelasting, maar maken het ook eenvoudig om een groep handmatig uit te schakelen.
Omdat we regelmatig de vraag kregen om ook MIDI en MEGA zekeringen te gebruiken, onder andere vanwege hun lage interne weerstand en hoge betrouwbaarheid, hebben we daarnaast een alternatieve versie van het schema ontworpen. Om de installatie compact en overzichtelijk te houden, maken we hierbij gebruik van een MEGA/MIDI zekeringhouder (busbar).
Alleen bij de ingang van de Orion DC DC lader blijft een stroomonderbreker toegepast. Hiermee kun je de Orion eenvoudig loskoppelen van de startaccu, zodat deze tijdens stalling geen sluipverbruik heeft. Gebruik je hier liever een MIDI zekering, dan is dat ook mogelijk. We adviseren in dat geval wel om daarnaast een aparte schakelaar te plaatsen, zodat je de Orion indien gewenst volledig kunt uitschakelen.
Hier vind je elektraschema 2 uitgevoerd met een MEGA/MIDI zekeringhouder (busbar). Hieronder de aanpassing van de onderdelen die je in de onderdelenlijst zult moeten doen.
Onderdelen ter vervanging
- MEGA/MIDI zekeringhouder (busbar)
- MEGA hoofdzekeringhouder + 200A MEGA zekering (ter vervanging van de 200A ANL hoofdzekering)
- 150A MEGA zekering (ter vervanging van de 150A ANL zekering)
- 30A MIDI zekering (ter vervanging van de 25A (30A) stroomonderbreker)
- 40A MIDI zekering (ter vervanging van de 40A stroomonderbreker op de Orion uitgang)
- 60A MIDI zekering (ter vervanging van de 60A stroomonderbreker)
Elektraschema onderdelenlijst
Alle onderdelen uit het elektraschema vind je hieronder terug, per categorie. Klik om open te klappen.
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
3. Dynamo
- Orion Tr Smart 12-12 18A (isolated)
4. Walstroom
- CEE invoerdoos
- Aardlekautomaat 16A (direct na CEE)
- Aardlekautomaat 16A (direct na omvormer)
- Installatiekast t.b.v. aardlek
- Ective CSI 10
- Ective RC3 afstandsbediening
- 2 stopcontacten
5. Kabels
Hi-Flex accukabels rood / zwart
| Doorsnede | Rood, max lengte | Zwart, max lengte |
|---|---|---|
| 35mm² | 1 meter | 1 meter |
| 25mm² | 2 meter | 3 meter |
| 16mm² | 8 meter | 8 meter |
| 10mm² | 1 meter | 1 meter |
| 6mm² | 1 meter | 1 meter |
| 4mm² | n.v.t. | 2 meter, CSI aarddraad |
Aansluiting DC 12V en 24V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm² en 1,5mm²
- RJ12 kabel (voor Ective RC3)
- Neopreenkabel 3 aderig flexibel bij walstroom, 1,5mm² en 2,5mm²
- CEE kabel
Voor het aansluiten van de kabels
- Wagoklemmen 5P (verdelen 230V)
- Wagoklemmen 3P (verdelen 12V)
- Krimpkousen
- Krimptang klein
- Krimptang groot
- Krimptang met adereindhulzen
- Kabelklemmen
- Bedradingskoker
- Aardrail 230V
Kabelschoenen
Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².
| Maat | Aantal |
|---|---|
| 6mm², M6 | 2× |
| 6mm², M8 | 2× |
| 10mm², M6 | 4× |
| 10mm², M8 | 2× |
| 16mm², M6 | 6× |
| 16mm², M8 | 2× |
| 25mm², M8 | 8× |
| 35mm², M8 | 6× |
| 35mm², M10 | 4× |
Optioneel
De Victron Smart BatteryProtect 65A beschermt je accu tegen te diepe ontladingen van je DC apparaten. Deze schakelt alle DC (12V) apparaten af zodra de accu te laag komt. De standaardinstellingen kun je aanpassen, zodat je de accu nog beter kunt beschermen. Ook zit er een alarmfunctie in zodra je in de buurt komt van een te lege accu. De Battery Protect plaats je tussen de 12V zekeringkast en de 60A stroomonderbreker of zekering.
Installatiehandleiding
Wil je dit elektraschema gebruiken, maar kun je wel wat hulp met de installatie gebruiken? Waarschijnlijk is een installatiehandleiding dan een goede keuze.
- Heldere praktijkinstructies in PDF handboek
- Meer dan 1 uur praktijkvideo’s
- Onderdelenchecklist
- Instellingen en testinstructies voor een volledig werkend systeem
Blij met dit gratis elektraschema? We waarderen het enorm als je jouw bestelling wilt doen via bovenstaande artikelen en/of ons wilt trakteren op een kopje koffie. Zo kunnen we deze elektraschema’s en alle andere informatie over camperbouw gratis blijven leveren. Alvast bedankt 🙂
75 reacties
hoi Bart ik heb een DC-DC 30A Isolated gekocht voor in mijn camperbouw moet ik dan twee kabels trekken van de startaccu of maar 1 kabel ???????
Hoi Rudi,
Ja dat klopt! 2 van de startaccu en 2 naar de huishoudaccu.
Hey, kan ik in dit schema de vaste zonnepanelen vervangen door opvouwbare omdat wij meer op campings en camperplaatsen gaan staan. Kan ik ook een paar stopcontacten meer maken voor als we op walstroop aangesloten zijn? Mvg Bart
Hoi Bart,
ik had je natuurlijk ook al per mail beantwoord maar ook even hier.
1. Ja je kunt de vaste panelen vervangen voor opvouwbare. Je kunt met de mppt 75/15 die in dit schema staat tot 220wp aan panelen hierop bevestigen. Je kunt evt ook voor een groter maatje kiezen als dat nodig is.
Als je de opstelling wilt zien kun je een kijkje nemen bij schema 9 daar zit een optie voor draagbare panelen. Daar zit een handige connector om bevestigingspunt aan de zijkant van je bus te maken.
2. Meer stopcontacten zijn zeker mogelijk. Na de aardlek plaats je simpelweg meerdere stopcontacten.
hoi Bas,
kun je in dit schema de 100ah lithiumaccu eventueel vervangen voor een 200ah agm accu of gel accu?
ik heb een defecte accu en kan voor vertrek (zondag) niet meer aan een lithiumaccu komen.
met vriendelijke groet,
Elke
Hoi Elke,
Ja dat kan zeker. Alle laders zijn geschikt voor zowel lithium als voor lood.
Hey,
Bedankt voor jullie heldere website, ik ga zeker de handleiding kopen als het project gestart is!
Alvast 1 vraagje. Wij hebben onderweg alleen 220v nodig voor echt kleine zaken (laptop laden etc), dus zou de lichtste ECTIVE CSI3 moeten volstaan.
Moesten we aan walstroom hangen bij lang verblijf op een camping, willen we misschien meer power (bv haardroger etc), kan deze in het stopcontact waar de omvormer in staat? Of beter gevraagd, is het logisch om 2 soorten stopcontacten (van elk eentje bijvoorbeeld) in de leefruimte te plaatsen die dienen als ‘walstroom stopcontact’ en “omvormer stopcontact”.
Dan hoeven we op de camping geen rekening te houden met max ampere’s, en kunnen we onderweg toch kleine apparaten op 220V gebruiken.
Alvast bedankt voor je antwoord!
Groet
Hoi Midas,
Goede vraag! En allebei kan. Je kunt inderdaad extra stopcontacten maken direct na de CEE invoer en de aardlek, die dus alleen werken op walstroom. Maar de ective csi 3 heeft een ingebouwde omschakelautomaat, die alle stroom kan doorvoeren die uit de walstroom komt. Dus heb je 6A van walstroom, dan heb je 6A ook op de stopcontacten die normaal maar 300W van de omvormer off grid krijgen.
Beste Bas,
Ik heb recent dit schema in mijn camper aangelegd. Nu heb ik gister voor het eerst mijn camper even buiten in de zon gezet, om te kijken of de zonnepanelen werkten. Deze werkten, echter toen ik de stroom weer uitzette bleven de verbruikers (verlichting, koelkast) aan. Toen ik de stroomonderbreker naar de mppt laadregelaar uit zette, gingen deze wel uit. De accu was overigens helemaal vol. Is dit normaal (er blijft stroom binnenkomen, dus blijven de verbruikers aan, ook als de hoofdschakelaar uit is?) of wijst dit op een probleem in het systeem?
Alvast bedankt!
Hoi Elke,
Mooi dat het aanleggen is gelukt en jazeker dat is normaal. Als er spanning op het systeem komt te staan door de bijvoorbeeld de zonnepanelen of door opladen tijdens het rijden, ook al is de hoofdschakelaar uitgeschakeld, dan zullen verbruikers stroom krijgen en dus aan kunnen. Met de stroomonderbreker kun je de afzonderlijke laadmogelijkheden ook afschakelen. Dus als je zeker wilt zijn dat er geen spanning op het systeem komt te staan, dan schakel je ook de stroomonderbrekers af. De hoofdschakelaar gebruik je als je de camper gaat stallen. Want de stalling wilt dat de accu’s compleet afgeschakeld zijn van het systeem.
hoi Bas,
Super, fijn om te weten!! Bedankt voor je reactie.
Hoi
De massa van de min vanaf de busbar moet die 25 mm2 zijn zoals op schema?
Is dit een typ fout?
Mag die maat ook kleiner.
Gr Marco
Beste Marco,
De min aarddraad moet minimaal de stroom van de grootste zekering kunnen afvoeren. In dit systeem is de 200A de grootste zekering. Dus 200A over een kabellengte van 1 meter met een spanningsverlies van 2,5% geeft je 25mm2. Als je het spanningsverlies naar 4% (wat ook nog mag) zou zetten dan kom je op 16mm2 voor 1 meter kabellengte uit. Dus zeker geen typfout.
Oké bedankt klinkt logisch
Dus bij de Ective CSI is 4mm
Ik krijg dus nog twee aparte aansluitingen voor op het chassis.
die vanaf de busbar en de CSI?
Beste Marco,
De Ective CSI aardpunt is geen dc aarpunt maar een apparaat aarding en daarvoor is 4mm2 meer dan voldoende.
Dag Bas,
Ik ben bezig met de installatiehandleiding die je hebt gemaakt van schema 2 en het aansluiten van de multiplus. Hierover heb ik nog een aantal vragen.
– Waarom sluit je de walstroom aan via een aardlekautomaat en WCD op de AC in van de multiplus? Zou het niet logisch zijn om de walstroom via een aardlekautomaat direct aan te sluiten op de multiplus zonder WCDer tussen? En de AC output dan naar een aardlekautomaat en vanaf daar te splitsen naar 2 WCD?
– Welke kabel diameter houdt je aan tussen de AC output en de aardlekautomaat en de WCD? In je huidige schema beide 1.5mm2?
– Welke kabeldikte houdt je aan tussen aardlekautomaat walstroom en WCD en tussen de WCD en de multiplus in het huidige schema? allemaal 2,5mm2?
Dankjewel voor je reactie alvast
Beste Joost,
Er zit een aardlekautomaat tussen de binnenkomende stroom en de Ective CSI, dat is een aardelekschakelaar en zekeringsautomaat in 1, zo blijft het systeem compact. Daarbij moet alle binnenkomende stroom worden beveiligd volgens de nen1010. JE hebt het hier ook over een multiplus, dus ik neem aan dat je de 800VA hebt gekozen, die bij dit schema staat. Gebruik dan na de multiplus een 2.5mm2 kabel tot de aardlekautomaat. Vanaf de aardlekautomaat zou ik een kabeldoos plaatsen en deze 2.5mm2 kabel splitsen. je kunt hier bij het splitsen 1.5mm2 gebruiken als je de kabel niet langer dan 10 meter maakt. Er zijn geen aparte installatieautomaten nodig aangezien je aardlekautomaat 16A is. en de rest van de appartuur op afgesteld is. Je kunt het wel doen, als je graag wilt weten welke verbruiker de oorzaak is.
Ja tussen walstroom en de ective csi is de kabeldikte 2.5mm2
Beste Bas,
In het schema wordt er een 25A stroomonderbreker gebruikt. Echter geven jullie op de site aan dat via de link 20A, 30A, 40A Enzovoort te bestellen zijn. Welke dien ik dan hiervoor te gebruiken?
Mvg Kevin
Hoi Kevin,
Goede vraag! De zekering na de MPPT 100 20, moet een 25A of 30A zijn.
Dag Bas,
Complimenten voor de uitgebreide informatie op jullie website.
ik ben zelf bezig met m’n tweede zelfbouw buscamper. Deze krijgt een wat uitgebreidere elektrische installatie dan mijn eerste project dus ik duik weer even in de elektra.
ik vraag me af waarom de hoofdschakelaar tussen hh accu en de busbar zit? Ik ben van plan altijd de hoofdschakelaar uit te zetten wanneer ik de bus stal, zodat er geen verbruik meer is, maar ik zou nog wel de hh accu willen bij kunnen laden. Is het dan handiger de hoofdschakelaar tussen busbar en zekeringkastje van de verbruikers te plaatsen?
heeft het verplaatsen ook nog impact op de shunt?
en ik had ook gehoord dat je geen schakelaar zou willen tussen hh accu en regelaar zonnepanelen, dit zou schadelijk kunnen zijn omdat de regelaar z’n energie niet kwijt kan. hoe zie jij dit?
Alvast bedankt, groet Daan
Beste Daan,
Goed bezig!
De hoofdschakelaar direct na de hh accu zit daar omdat bij het stallen van een camper in een stallin het vereist is dat de accu is losgekoppeld en er geen ladingen en ontladingen mogen zijn. Tenzij je deze in je eigen stalling plaatst heb je te maken met de regels van de stalling.
In de schema’s vind je stroomonderbrekers, dus zekeringen en schakelaars in 1. Elk onderdeel is dus afzonderlijk af te schakelen.
Het klopt idd dat een MPPT laadregelaar zijn energie kwijt moet anders zou evt schade kunnen aanrichten. Daarom zit er voor de laadregelaar een PV schakelaar. Je kunt hiermee de zonnepaneel spanning ingang dus ontkoppelen.
Hoi Bas en Bianca,
Wat een super handige website!
Misschien een hele specifieke vraag, maar ik ben de bomen door het bos een beetje kwijt.
Situatie: wij hebben een Sunlight T67 camper (euro6) met 2 zonnepanelen (via MPPT 75/15).
Nu wil ik graag de aanpassing doen naar LiFePO4 huishoudaccu van 250-300Ah.
Deze opstelling lijkt heel erg op ../elektra-schema-camper-2-euro-6-slimme-dynamo-camper/ .
Maar de vraag is wat te doen met huidige ELEKTROBLOCK (EBL119)? Deze verzorgt wat ik terug kan lezen nu een rol tussen walstroom+startaccu en huishoudaccu.
De startaccu-huishoudaccu kan via booster, maar volgens mij blijft probleem met walstroom-huishoudaccu bestaan qua laadgedrag. Klopt dit?
Op deze pagina ../camperaccu-vervangen-lood-lithium zag ik geen EBL vermelding. Moet ik Ective CSI aansluit met 220 op EBL of vervalt deze helemaal?
Wat een toffe upgrade voor je Sunlight! Met 300Ah Lithium heb je echt een bak stroom. Je hebt gelijk: het EBL119 is niet ideaal voor Lithium. Het laadprofiel (vaak lood/gel) sluit niet goed aan, wat zonde is voor je dure accu.
De Ective CSI is de oplossing. Deze vervangt de lader van de EBL. Je sluit de walstroom aan op de Ective, die de accu dan met het juiste Lithium-profiel oplaadt. De EBL blijft wel zitten voor je lampjes en pompjes, maar je schakelt de interne lader ervan uit (meestal door een zekering te trekken). Zo ‘passeer’ je de EBL voor het laden.
Omdat je een Euro 6 hebt, is die laadbooster/ DC DC lader tussen je start- en huishoudaccu inderdaad een must, anders laadt de dynamo je nieuwe accu nooit goed vol. De EBL regelt dan nog steeds de verdeling van de stroom, maar de Ective en de booster zorgen voor het échte gezonde laadwerk.
Succes met de installatie!
Bedankt voor alle info, met jullie handleiding maak ik nu schema 2 in mijn bus. Maar ik heb een vraag. Ik gebruik 4 vierkante stroomonderbrekers. Maar nu vroeg ik me af: maakt het nog uit op welke manier ik de kabels aansluit? Er staat tekst bij de twee polen: line en aux.
Hoi Ronald,
Goede vraag! Dat maakt niet uit bij een stroomonderbreker. De zekering werkt beide kant op. De aanduiding is puur voor overzicht, maar kan dus ook juist voor verwarring zorgen.
hoi Bas,
bedankt voor alle info op deze website! ik ben elektraschema 2 in mijn bus aan het installeren. nu is me niet helemaal duidelijk welke dikte kabels tussen de 200a megazekering en de hoofdschakelekaar, en tussen de hoofdschakelaar en de busbar moeten? alvast bedankt!!
Hoi Henk,
Vanaf de pluspool accu tot aan de busbar is het 35mm² tot 1M lengte kabel.
Hoi Bas, allereerst complimenten voor de website met de schema’s en de rekentools. Ik ben bezig met een projectje voor een bijzondere camperachtige opbouw . Daarbij maar ik gebruik van jouw schema Euro 6, slimme dynamo. Daarover een vraag. De 12V van de startaccu/dynamo komt bij mij vanuit de auto en dan via de trekhaakstekker. In jouw schema’s staat daar 16mm2 kabel maar dat zit vast niet in de kabelboom van de auto. Gaat dat dan wel goed en zo niet, hoe kan ik dat dan wel goed oplossen?
NB. Heb je net ook even een paar kopjes koffie kado gedaan 😉
Hoi,
Dank je wel voor de complimenten én voor de koffie ☕!
Je gevoel klopt helemaal. In het Euro 6 slimme-dynamo schema staat 16 mm² kabel, maar die zit inderdaad niet in een standaard 13-polige trekhaakkabel. Daarin zit meestal 0,75–1,0 mm² en die is goed voor verlichting, maar beperkt geschikt om een huishoudaccu serieus te laden. In de praktijk haal je dan maar zo’n 8–12 A en heb je veel spanningsverlies.
De beste oplossing is een aparte laadverbinding vanaf de startaccu van de auto met dikkere kabels (6–10 mm²), een degelijke stekker (bijv. Anderson) en in de opbouw een Victron Orion DC-DC lader. Dat sluit perfect aan op het Euro 6 schema en laadt betrouwbaar tijdens het rijden.
Ik heb je ook nog even een mail gedaan met een langer antwoord.
Hoi Bas,
Ik ben bezig onze camper om te zetten van AGM naar een LiFePo4 100Ah accu en je schema 2 is super handig. Dankjewel!
Onze bus is wat ouder (Renault Trafic uit 1989) maar we doen hem langzaam moderniseren. We hebben geen zonnepanelen en gebruiken ook geen omvormer. Ik wil de accu gewoon laden via de meegeleverde acculader (als we op walstroom staan). Kan ik de acculader (10A) zonder problemen rechtstreeks op de accu aansluiten of raad je aan via de busbar?
Tevens geeft Victron zelf in de handleiding van de Orion-TR smart 12-12-18 aan om een 60A zekering voor de accubescherming te gebruiken. Waarom staat in het schema dan 40A?
Groetjes,
Ivo
Hoi Ivo,
Goed om te horen super! De meegeleverde acculader? Hier bedoel je de Ective CSI10 mee, die kun je direct op de accu aansluiten, echter raden we aan dit te doen via de busbar. Zo houdt je jouw systeem netje en overzichtelijk. Daarbij kun je zo makkelijk extra onderdelen later erbij aansluiten. Ook kun je dus een hoofdschakelaar en hoofdzekering tussen de busbar en de accu plaatsen wat het systeem veiliger maakt.
Victron geeft 60A op in de handleiding als een veilig, algemeen advies dat voor de 30A en 18A werkt. In het schema is bewust 40A gekozen omdat het om de 12/12-18 gaat en deze in de praktijk lagere piekstromen heeft dan het 30A model. De 18A kan kort 25A als maximale output geven, dus 40A zit nog steeds ver daar boven. De zekering is er vooral om de kabel te beschermen, niet de Orion zelf. De 40A is dus zelf veiliger afgestemd.
hoi Bas,
Ik wil graag elektra schema 2 aanleggen in mijn bus en heb hiervoor de handleiding gekocht. Nu staat er dat je de 100ah lithium accu kan vervangen voor een 200ah accu, maar ik kan nergens vinden of ik hiervoor de grootte van zekeringen of kabeldiktes moet veranderen?
Bedankt voor alle info op jullie website, ik heb er al heel veel aan gehad!
Hoi Elke,
Ja klopt je kunt de 100Ah vervangen voor een 200Ah er veranderd verder niets in het schema. Zekeringen en kabeldiktes worden bepaald door het vermogen dat gevraagd wordt door apparaten, niet door de capaciteit van de huishoudaccu. Als je groter dan 200Ah lithium capaciteit gaat dan kan het wel handig zijn om het type zekering te veranderen. De hoofdzekering zou ik dan naar deze T-Class zekering veranderen. De waarde daarvan blijft 200A. https://vrolijkopreis.nl/product/t-class-zekering/
Dag bas,
Dank voor je informatieve schema’s. Ik ben naar schema 2 aan het kijken. Je geeft aan dat “De Ective CSI 10 is om te ruilen voor een Victron Multiplus 12/800/35 ” .
Waarom zou je eerder kiezen voor de vitron dan voor de Ective? En wat is precies het nut / doel van de afstandsbediening?
Groet Joost
Beste Joost,
De Ective CSI is een omvormer/acculader met omschakelautomaat. De Victron MultiPlus ook, maar biedt daarnaast extra functies: het aardrelais voor betere werking aardlek en PowerAssist voor een hogere AC output waarbij de omvormer en netstroom worden gecombineerd indien nodig. De afstandsbediening laat je de MultiPlus bedienen en geeft overzicht van accu- en laadstatus.
Lees anders ook even het artikel
https://vrolijkopreis.nl/aarde-camper-veilige-elektrische-aarding-camper/
het stuk over AC 230V
ALs je wisselt naar de Victron Multiplus kun je ook naar schema 8 kijken, daar is de Multiplus al in verwerkt. De accu kun je naar 100Ah veranderen de kabeldiktes en zekeringen veranderen daardoor niet.
Hoi Bas.
Ik ben van plan om jullie schema 2 te gaan gebruiken.
Ik zal waarschijnlijk ook de handleiding aan gaan schaffen.
Daarvoor ga ik een extra paneel van 150 Wp plaatsen naast een reeds geplaatst paneel van 150 Wp. Ik heb een huishoud accu die ik ga vervangen voor een lithium model. Wat ik mij nu afvraag waar mijn electrobox, wat nu in mijn camper zit, past in het systeem. Komt de omvormer voor dat electrobox te zitten? Kun je mij uitleggen waar die electrobox in het schema komt te zitten?
Alvast bedankt.
Beste Jos,
Super dat je schema 2 gaat gebruiken! Als je een extra paneel van 150 Wp toevoegt, let erop dat niet alleen het vermogen gelijk is, maar ook de waarden zoals Voc, Isc, Vmpp en Impp. Zo werken ze optimaal samen op de MPPT. Hetzelfde merk paneel is gebruikelijk.
Over de electrobox: kun je aangeven welk type je precies hebt? Soms is het alleen een 12V-verdeelkast, soms zitten er ook laders of relais in. In schema 2 komt de omvormer normaal niet vóór zo’n box, maar direct parallel op de accu via de busbars, net als de MPPT. Waar jouw electrobox thuishoort hangt af van de functies die erin zitten.
Hoi Bas
Van het zonnepaneel wist ik, ik heb me daar goed ingelezen.
Er ligt nu een type van Solara op, S555m36, en ben een vergelijkbaar type aan het zoeken.
Bdw het is een 125Wp paneel.
Het electroblok is een Schaudt EBL, weet even niet precies welk type.
De electrobox is een fysieke doos waar de stroom binnenkomt, verdeeld wordt en de accu’s worden opgeladen.
Camper staat nu in de stalling maar kan volgende week even kijken.
Ik ga namelijk de onderleg rubber van de camper vervangen.
Ik heb een Burstner Privilege t 700 camper uit 2006.
Beste Jos,
Dit schema zou mogelijk kunnen zijn icm met een Schaudt EBL. Dat hangt een beetje af van welke EBL type je hebt en hoeveel je hiervan wilt blijven gebruiken. Vaak is een EBL in ieder geval een acculader en een verdeeldoos voor je 12V, maar kan ook meer zijn. Deze acculader is meestal alleen geschikt voor loodzuur en niet voor lithium zoals in dit schema.
Ik stuur je even prive een mailtje om dit gesprek verder te zetten.
Hoi Bas
In het schema zie ik verschillende aarde draden met ook nog eens verschillende dikten.
kan ik deze aarde draden bundelen en door 1 sparing in de bodem naar het chassis brengen om deze vervolgens te verbinden met een 1 bout contact, of moeten dit ook meerdere aardpunten op het chassis zijn? of is er eventueel nog een mogelijkheid om aan bijvoorbeeld een spant iets te verbinden?
Hoi Nico, de term is chassis-aarde. Voorbeelden van een chassis-aarde massapunt in een camper/bus is het chassis, de romp, carrosserie. Daar valt ook een spant onder. Zorg er wel voor dat je de verf verwijderd voordat je de verbinding maakt, zodat er een geen storingen optreden.
Beste
Ik ga schema nr2 in mijn bus plaatsen
Moet ik rekening houden met de lengtes van de kabels zoals ze staan beschreven of kan ik die ook korter houden.
Hoi Marco,
Goede vraag. De korter de kabels des te beter. Kortere kabels betekent minder spanningsverlies, wat je apparaten weer fijn vinden.
De kabels waar 0.5M achter staat mogen max naar 1M, andere kabels die je verlengd moeten wellicht dikker worden. Als je vragen hebt of benieuwd bent naar kabeldiktes als je ze flink korter maakt, dan kun je me ook mailen. Succes met de installatie! Je kunt ook het naberekenen met deze draaddikte calculator https://vrolijkopreis.nl/calculator-draaddikte-camper-berekenen/ Let wel op dat de calculator niet voor de DC DC lader geschikt is, deze waardes zijn bepaald op basis van de handleiding van Victron.
Beste,
Op welk voertuig is het schema gebaseerd i.v.m. de lengtes van de kabels.
Rijden zelf een VW caravelle lang wielbasis.
Alvast bedankt voor de reactie
Beste Marco,
Dit elektraschema moet passen in de meeste bestelbussen tot max L3. Maar je kunt de kabellengte van de startaccu naar de DC DC lader tot 10 meter maken(kijk ook even in de handleiding van Victron van de DC-DC lader, daar staat het ook), dan blijft de kabeldikte 16mm2. Dan past het schema ook in een L4 bus.
HI Beide,
Wat super gaaf dat jullie dit online hebben staan. Ik ga ook zeker alles via de affiliate links bestellen. Wel had ik een vraagje: Ik wil dit schema gaan aanleggen in mijn bus, maar eigenlijk hoef ik geen walstroom. Maak ik het dan heel lastig voor mijzelf of is dat makkelijk aan te passen?
Hoi Rijk,
Nee hoor, de schema’s zijn zo gemaakt dat je elke sectie kan aanpassen of verwijderen en dan werkt het systeem ook. Wel wordt het in jouw geval dus belangrijker om de accu te laden tijdens het rijden en of via de zon. Je hebt geen back up om te laden via de omvormer-lader.
Maar je kunt dus prima de walstroom sectie eruit laten.
Ook kun je het volgende aanpassen:
– hoofdzekering naar 100A ipv 200A
– kabeldikte vanaf de huishoudaccu naar de busbars 25mm² ipv 35
– de aardkabel van de minbusbar naar 16mm² ipv 25
Ga je van al je 12 volt apparaten met een zwarte en rode draad naar je zekeringkast 12 volt. Of kan je zwarte draad uitsparen door verschillende apparaten met zwart op het chassis aan te sluiten. Of is dat af te raden.
Hoi Jan, Beide kan en mag. Wij retouren de mindraad meestal terug naar de minpool. Het voordeel hiervan is:
1. Minder kans op storingen door slechte massa-aansluitingen.
2. Beter voor gevoelige apparatuur
Maar je kan ook het dc apparaat direct op de massa van de bus doen. Dit wordt een massa-aarde systeem genoemd. Het is dan wel belangrijk ook de minpool van de accu goed te aarden. En zorg ervoor dat de verbinding met het chassis schoon, stevig en goed geleidend is. Het voordeel is dat je minder kabel nodig heb.
Wij doen dit bijvoorbeeld met de dieselkachel.
Hopelijk zo duidelijk
Hi Bas,
Wat een bijzonder fijne website is dit zeg, alle raad en daad te vinden hier!
Even een vraag vanuit mijn kant:
Vanwege ruimtegebrek op het dak van onze camper kan ik alleen nog 2 smalle panelen kwijt (450x1100mm) welke bij elkaar 200 WP is.
Nu wil ik graag de ‘slimme dynamo camper’ toepassen in ons camper project (de wagen is euro 6), alleen is het schema op 2x 150WP (300WP) gebaseerd. Kan ik ‘gewoon’ het gehele schema aanhouden of zijn er nog de nodige aanpassingen nodig om dit werkend te maken?
Ik zie je reactie graag tegemoet.
Bakkie koffie met taart komt spoedig jullie kant op!
Groetjes Ewald
Hoi Ewald,
Dankjewel! Voor de 2x 100Wp zonnepanelen kun je de Victron MPPT 100 | 20 laadregelaar vervangen voor deze, de 75 | 15: https://vrolijkopreis.nl/product/victron-smartsolar-mppt-75-15/
Verder blijft alles hetzelfde. Je kunt het ook nalezen in dit artikel
https://vrolijkopreis.nl/een-laadregelaar-kiezen-voor-je-camper-zonnepanelen/
Succes met de installatie
Hi Bas,
Afgelopen dagen bezig met walstroom en Ective 20 omvormer/charger. Wat me aan Electra schema 2 opviel is dat het er op lijkt dat de aansluiting op de CEE op de walstroom stekker staat en de inverter op de 230V power socket lijkt te staan en dat de Ective 20 omvormer/charger van walstroom naar 230V socket kan schakelen in de 16 ms. Wat me ook opviel is dat er geen zekeringkast / aardlekschakelaar in schema 2 staat.
Graag jouw visie hierop….
Hoi Harry,
De voeding van de Ective staat aangesloten op het stopcontact van de CEE stekker. Daartussen zit de aardlekautomaat.
Na de Ective vind je weer een aardlek en vervolgens een stopcontact, waar je ook meerdere stopcontacten van kunt maken.
Hi Bas,
Bedankt voor de snelle reactie… Het eerste deel van jouw antwoord is duidelijk : walstroom met daarbij de aansluiting van de 5 stopcontacten die daarbij zitten.
De Ective heeft de mogelijkheid om in de 16ms over te schakelen van walstroom naar de inverter waar op dat moment dan de 5 stopcontacten op de Schuko van de inverter kunnen worden gebruikt.
Het lijkt me sterk dat je bij de Ective niet kunt schakelen tussen walstroom en inverter, terwijl UPS modus overschakelt en dat je stekker uit je PC moet halen en die in een ander stopcontact moet stoppen…. Hoe zie jij dat?
Hoi Harry, de omschakelautomaat verzorgt de schakeling, je gebruikt dus dezelfde stopcontacten voor 230V of je nu op walstroom staat of op de omvormer. Dat is juist het mooie van een omvormer lader in 1 met een omschakelautomaat.
Hoi Bas,
Jullie geven aan dat je voor 2 dagen wild kamperen een accu nodig hebt van 90Ah en voor 4 dagen 150 AH. Nu vinden wij geen accu van 150 AH van de merken die jullie aanraden en de prijs van een 200 AH accu echt flink duurder dan een 100 AH accu. Laat de accu tijdens het wildkamperen ook niet op via de zonnepanelen?
Hoi Marlin, ja klopt. Als je de camper alleen gebruikt in de zomer, dan kun je de dagelijkse opbrengst van de zonnepanelen meenemen in je energiebalans. Stel je dagelijkse verbruik is 45Ah en je wilt 4 dagen achter elkaar wildkamperen. Dan zou je een huishoudaccu van 180Ah nodig hebben (lithium). Stel je neemt dan een 100Ah lithiumaccu, dan red je dat niet. Je moet dan minimaal 20Ah per dag aan opbrengst hebben van je zonnepanelen. Dat heb je al met een 100Wp zonnepanelen. Echter is de accu dan helemaal leeg en is het risico van een bewolkte dag niet meegerekend. Vandaar dat je beter 200Wp of zelf 300Wp op je dak kunt leggen. Met dit schema kun je das makkelijk 4 dagen wildkamperen in de zomer als je dagelijks stroomverbruik rond de 45Ah ligt.
Beste Bas.
Maakt het uit op wat voor hout je elektra vast maakt i.v.m. temperatuur oog kan dit elk soort hout zijn.
Mvg Bart
Hoi Bart,
Goede vraag!
Volgens mij staat er in de Victron handleiding dat onderdelen in een hittebestendige ruimte moeten worden geplaatst. Wij plaatsen zelf onze onderdelen op multiplex populier gegrond.
Bij lage ruimtelijke temperaturen verbrand hout alleen met een ontsteking, volgens mij verbrand hout pas bij temperaturen van boven de 150 graden (zonder vonk natuurlijk). Hopelijk kun je hier verder op bouwen.
groetjes
Hoi ,
Ik wil dit schema graag gebruiken,maar dan zonder de zonnepanelen.Blijft de rest van het schema dan hetzelfde?
Mvg Erik
Hoi Erik, Ja dat klopt, alles in het blauwe vak kun je verwijderen tot aan de busbars.
Hoi Bas,
Top hoor dit, heel erg blij mee.
vraagje nog: Waarom doe je bij de accu en busbar een megazekering en niet een stroomonderbreker? die zijn er ook van 150A en 200A.
Dank!
Onno
Hoi Onno,
Dat klopt!
Over het algemeen wordt er gezegd dat een megazekering beter en dus ook veiliger is dan een stroomonderbreker. Ik heb dat zelf niet kunnen ervaren of meten, maar dat lees ik in naslagwerk.
Vandaar dat ik ervoor kies om bij stromen onder de 100A te kiezen voor stroomonderbrekers, vanwege het gemak. Bij grotere stromen kies ik vanwege de ”extra” veiligheid voor megazekeringen.
Hopelijk zo antwoord op je vraag.
Groetjes
Hallo Bas,
Vraagje over het aansluiten van de DC DC lader (Orion TR Smart). In de handleiding staat iets over het aansluiten van een remote schakelaar op de L-H pin. Dit kun je denk ik overslaan als je voor automatische motordetectie gaat ingesteld via de App? Ik heb een T6 met EURO6 motor.
Alvast bedankt!
Groet Ties
Ja dat klopt, deze schakelaar heb je niet nodig als je de motordetectie gebruikt. Voor de eerste ingebruikname wel even loskoppelen en daarna weer verbinden.
Hi Bas,
Top dank nog voor de bevestiging. Nu heb ik nog een vraagje over dit schema. Tussen de omvormer en de busbar zit geen zekering en tussen de huishoudaccu en busbar ook niet. Ik verwacht dat dit een bewuste keuze is?
Dank alvast! 🙂
Groet Ties
Hoi Ties, we houden de handleiding aan vanuit Ective. Daarin staat geen zekering aangegeven, omdat er in de Ective al een vervangbare zekering zit. Bij Victron Multiplus wordt het wel aangeraden een extra zekering te doen. Uiteraard ben je vrij om zelf een zekering er alsnog tussen te plaatsen. Bij deze CSI5 zou ik er zelf een 60A tussen plaatsen.
Hi Bas, dank helder. Geldt dit ook voor het stukje tussen de HH accu en busbar? Bij jullie MB sprinter zie ik hier een 150a zekering. En wat ik mij ook afvroeg, hoe hebben jullie de zekering (50a) voor de zekeringskast bepaald? Alvast bedankt en geniet van het kopje koffie 🙂
Hoi Ties,
In dit schema vind je 2 AGM accu’s en in de MB sprinter schema een lithiumaccu. Bij een lithiumaccu is het aan te raden deze apart te zekeren nog. Bij AGM is dat niet zo.
De zekering voor de zekeringkast is de optelling van alle maximale stroom van de verbruikers in die zekeringkast. En daar dan nog iets boven zitten, maar onder de maximale capaciteit van de kabel.
Bedankt voor de koffie 🙂
Hoi Bas,
Het is een verademing om te kunnen beschikken over de duidelijke en overzichtelijke electra schema’s . Ik heb een vraagje, waarom worden de dc/dc laders afgezekerd met 60A terwijl die maar met maximaal 30A de accu’s laden?
Groetjes Joop.
Ha Joop, dat is het advies uit de Victron handleiding. Daar houden wij ons aan.
Groetjes terug
Dag Bas,
Allereerst: dank voor de duidelijke beschrijvingen! Zijn behulpzaam bij het uitdokteren 🙂
Voor wat betreft de dieselkachel heb ik een vraag: Je geeft aan deze op 25A af te zekeren en dat er een stroom van 20A loopt. Dit is mij niet duidelijk…
De kachel heeft een verwarmingscapaciteit van 2kW op basis van dieselverbranding. Waar loopt deze stroom van 20A dan? Toch niet voor het lcd-display?
Kun je aangeven waarom je hier een 4mm2 kabel hebt en uitgaat van een amperage van 20A?
Alvast bedankt,
Laurence
Hi Laurence klopt 20A is de piekstroom en niet het continustroom. Deze ligt op 5A. Daar is de berekening ook op gemaakt. Ik zal dit bedrag aanpassen in het schema.
Je kunt hierbij dus een 10A zekering plaatsen, hopelijk zo antwoord op je vraag.
Hoi Hylke, bij de aardlekautomaat zit wel degelijk een aardedraad. Deze aardedraad gaat namelijk via de CEE stekker naar de camping meterkast en daar is de aardedraad geaard. Het is onlogisch om een aardedraad voor je 220 volt aan je bus te zetten terwijl je op walstroom staat. Deze fout wordt wel vaker gemaakt. Hier ben je zeker niet de enige in.
Wanneer niet aangesloten op walstroom dan moet 220 volt wel geaard zijn aan de bus en dat is ook in dit schema gebeurd. Kijk maar naar de omvormer daar zit een aardedraad naast.