Met dit eenvoudige elektraschema kun je in de zomer vrij kamperen op zonne-energie, en heb je op de camping de mogelijkheid om op te laden via walstroom. We maken in dit schema geen gebruik van laden tijdens het rijden — off-grid heb je dus alleen stroomopbrengst via de zonnepanelen. Zo houden we het eenvoudig.
De AGM-accu van 200Ah of de lithiumaccu van 100Ah geeft je zo’n 3 tot 4 dagen stroom zonder dat je hoeft bij te laden. Daarna heb je zon nodig óf een bezoek aan een camping met walstroom.
Dit is gebaseerd op een dagelijks verbruik van ongeveer 33Ah. Daarmee kun je een 12V-compressorkoelkast (tot zo’n 25Ah per dag) de hele dag laten draaien. Daarnaast kun je zonder problemen twee telefoons, twee tablets, verlichting en een dakventilator van stroom voorzien. Voor 230V-apparaten gebruik je walstroom, bijvoorbeeld van de camping.
Er zijn twee varianten van dit schema:
AGM-accu’s
In het standaard schema vind je 2 AGM-loodzuuraccu’s als dit type accu jouw voorkeur heeft. Het zijn 2x 100Ah AGM-accu’s parallel geschakeld (samen 200Ah), maar je kunt ook kiezen voor één enkele AGM-accu van 100Ah of 140Ah
Lithiumaccu
Kies je voor lithium, dan gebruik je een enkele 100Ah-lithiumaccu, die dezelfde 3 tot 4 dagen vrij kamperen mogelijk maakt als de AGM-variant, maar dan compacter en lichter. Alle laadregelaars in dit schema zijn geschikt voor zowel AGM als lithium, dus overstappen is eenvoudig.
Elektraschema 6: eenvoudig
Dit 12V-elektrasysteem heeft een zonnepaneel, een walstroom-acculader en een huishoudaccu. Hieronder vind je de hoofdopstelling van het standaard schema. Bij Uitleg & keuzes vind je ook een versie met MEGA- en MIDI-zekeringen, voor beide varianten.
Uitleg & keuzes
Hieronder lees je hoe elk onderdeel werkt en welke keuzes en upgrades mogelijk zijn.
De huishoudaccu
2× AGM 100Ah (parallel, 200Ah totaal)
Deze 2 AGM-huishoudaccu’s zijn te vervangen voor een enkele AGM-huishoudaccu van 140Ah of 100Ah (de kabeldiktes veranderen niet). Dan gaat wel de bruikbare stroomcapaciteit achteruit en wordt het belangrijker dat de zon schijnt, zodat de accu opgeladen blijft. Op een zonnige zomerbestemming is dit natuurlijk geen enkel probleem.
Lithiumaccu 100Ah
Alle laadregelaars in dit schema zijn geschikt voor zowel AGM als lithium. Een 100Ah-lithiumaccu past perfect in dit schema, zo behoud je de 3 à 4 dagen vrij kamperen. Neem ook eens een kijkje bij de lithiumaccu’s van LiTime voor betaalbare goede accu’s, of bij het kwaliteitsmerk Victron lithium.
In dit relatief eenvoudige elektraschema vind je de Victron SmartShunt. Deze zorgt ervoor dat je de accustatus, het verbruik en nog veel meer kunt aflezen via je telefoon. Je kunt ook kiezen voor een lithiumaccu met bluetooth waar je ook de accustatus kunt aflezen, dan kun je de Victron Smartshunt laten vervallen.
Alle laadmogelijkheden en verbruikers
Alle Victron-apparaten in dit schema zijn Smart, dus je kunt deze koppelen met je telefoon en de gratis Victron Connect-app.
Zonnepanelen
In dit schema (standaard) vind je 1 zonnepaneel van 200Wp met een Victron Bluetooth-laadregelaar 75|15. De verwachte opbrengst in de zomer ligt rond de 44Ah — hoger dus dan het energieverbruik van 33Ah. Zo laad je altijd meer op dan je eigen verbruik is. Dit is goed voor het behoud van de huishoudaccu en geeft je de mogelijkheid om onbeperkt vrij te kamperen. Je kunt eventueel de grootte en hoeveelheid zonnepanelen aanpassen.
In de Plus-versie van dit schema vind je 2 zonnepanelen van 150Wp in serie geschakeld. De gemiddelde verwachte opbrengst hiervan ligt rond de 63Ah per dag in de zomer.
Andere zonnepanelen — 5 alternatieve opstellingen
Let op: verklein je het zonnepaneelsysteem, dan heb je ook minder opbrengst. De motor wat vaker laten draaien of een bezoek aan de camping/walstroom kan hierin ook een oplossing zijn.
| Configuratie | Laadregelaar | Zekering |
|---|---|---|
| 1× 150Wp | Victron MPPT 75-15 | 20A |
| 2× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 75-15 | 20A |
| 3× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 100-20 | 30A |
| 4× 100Wp (in serie) | Victron MPPT 100-30 | 40A, kabel MPPT→busbar 10mm² |
| 3× 150Wp (in serie) | Victron MPPT 100-30 | 40A, kabel MPPT→busbar 10mm² |
De zonnepaneelkabels van 4mm² kunnen bij elk van deze opties hetzelfde blijven.
Walstroom / acculader
Wanneer de camper aangesloten staat op walstroom, wordt de huishoudaccu opgeladen via de Victron Blue IP22 12|20A acculader.
Upgrade: grotere acculader bij een grotere accu
Als je de 12V-accu vergroot naar 300Ah AGM of naar lithium (100Ah tot 200Ah), dan is het aan te raden om voor de Victron Blue IP22 12|30A te kiezen. In dit geval verandert de kabeldikte naar 10mm² en de zekering naar 40A.
Het overige stopcontact in de walstroom-sectie is voor het gebruik van 230V-apparaten wanneer aangesloten op walstroom. Je kunt van dit stopcontact meerdere stopcontacten maken, zodat je meer 230V-apparaten kunt gebruiken.
Zekeringen
In dit elektraschema maken we naast de hoofdzekering gebruik van stroomonderbrekers. Dit zijn automatische zekeringen en schakelaars in één: ze bieden niet alleen beveiliging tegen overbelasting, maar maken het ook eenvoudig om een groep handmatig uit te schakelen.
Omdat we regelmatig de vraag kregen om ook MIDI- en MEGA-zekeringen te gebruiken — onder andere vanwege hun lage interne weerstand en hoge betrouwbaarheid — hebben we daarnaast een alternatieve versie van het schema ontworpen. Om de installatie compact en overzichtelijk te houden, maken we hierbij gebruik van een MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar).
Hier vind je Elektraschema 6 uitgevoerd met een MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar):
Hieronder de aanpassing van de onderdelen die je in de onderdelenlijst zult moeten doen.
Onderdelen ter vervanging — standaard schema
- MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar)
- 20A MIDI-zekering (ter vervanging van de 20A stroomonderbreker)
- 30A MIDI-zekering (ter vervanging van de 30A stroomonderbreker)
- 60A MIDI-zekering (ter vervanging van de 60A stroomonderbreker)
Onderdelen ter vervanging — Plus-schema
- MEGA/MIDI-zekeringhouder (busbar)
- 20A MIDI-zekering (ter vervanging van de 20A stroomonderbreker)
- 40A MIDI-zekering (ter vervanging van de 40A stroomonderbreker)
- 60A MIDI-zekering (ter vervanging van de 60A stroomonderbreker)
Elektraschema onderdelenlijst
Alle onderdelen uit het elektraschema vind je hieronder terug, per variant en categorie — klik om open te klappen.
1. Elektrakast
- 2 AGM-accu’s 100Ah – 140Ah
- Accupoolklemmen
- Victron SmartShunt (incl. kabel)
- Zekeringkast 12V
- 2 busbars
- Hoofdschakelaar 200A
- Stroomonderbreker: 20A, 30A, 60A
- Smart Battery Protect (optioneel, tussen zekering 60A en 12V-zekeringkast)
2. Zonnepanelen
- 200Wp Enjoy Solar/Offgridtec
- Victron laadregelaar 75/15 + BT
- Zonnepaneelkabels 4mm²
- PV/DC isolator switch 20A (optioneel)
Bevestiging zonnepanelen
3. Walstroom
4. Kabels
Hi-Flex accukabels rood / zwart
| Doorsnede | Rood — max lengte | Zwart — max lengte |
|---|---|---|
| 25mm² | 2 meter | 2 meter |
| 10mm² | 1 meter | 2 meter |
| 6mm² | 3 meter | 3 meter |
Aansluiting DC 12V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm² en 1,5mm²
- Neopreenkabel 3-aderig flexibel — kabel 2,5mm²
Kabelschoenen
Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².
| Maat | Aantal |
|---|---|
| 6mm² – M6 | 4× |
| 6mm² – M8 | 4× |
| 10mm² – M6 | 4× |
| 10mm² – M8 | 4× |
| 25mm² – M8 | 2× |
| 25mm² – M10 | 4× |
Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC
Voor het aansluiten van de kabels
Optioneel
De Victron Smart Battery Protect beschermt je accu tegen te diepe ontladingen van je DC-apparaten. Deze schakelt alle DC (12V) apparaten af zodra de accu te laag komt. De standaardinstellingen kun je aanpassen, zodat je de accu nog beter kunt beschermen. Ook zit er een alarmfunctie in zodra je in de buurt komt van een te lege accu. Dit apparaatje plaats je tussen de zekering 60A en de 12V-zekeringkast.
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
3. Walstroom
4. Kabels
Hi-Flex accukabels rood / zwart
| Doorsnede | Rood — max lengte | Zwart — max lengte |
|---|---|---|
| 25mm² | 2 meter | 2 meter |
| 10mm² | 3 meter | 4 meter |
| 6mm² | 2 meter | 2 meter |
Aansluiting DC 12V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm² en 1,5mm²
- Neopreenkabel 3-aderig flexibel — kabel 2,5mm²
Kabelschoenen
Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².
| Maat | Aantal |
|---|---|
| 6mm² – M6 | 2× |
| 6mm² – M8 | 2× |
| 10mm² – M6 | 8× |
| 10mm² – M8 | 6× |
| 25mm² – M8 | 6× |
| 25mm² – M10 | 4× |
Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC
Voor het aansluiten van de kabels
Installatiehandleiding
Wil je dit elektraschema gebruiken, maar kun je wel wat hulp met de installatie gebruiken? Waarschijnlijk is een installatiehandleiding dan een goede keuze.
- Heldere praktijkinstructies in PDF-handboek
- Meer dan 1 uur praktijkvideo’s
- Onderdelenchecklist
- Instellingen en testinstructies voor een volledig werkend systeem
Blij met dit gratis elektraschema? We waarderen het enorm als je jouw bestelling wilt doen via bovenstaande artikelen en/of ons wilt trakteren op een kopje koffie. Zo kunnen we deze elektraschema’s en alle andere informatie over camperbouw gratis blijven leveren. Alvast bedankt 🙂
25 reacties
Dag Bas,
Wij zijn super blij met jullie website. Heeft ons al sterkt vooruit geholpen.
Nu vinden wij in je schema’s 1 iets zeer verwarrend.
Als wij de kabeldikte berekenen, vb in dit schema, voor de MPPT 75 / 15 naar de busbar,
Dan gaan wij ervan uit dat er max 15a doorheen een 12volt systeem komt, voor een lengte van 1m. Dan komen wij volgens de calculator uit op een kabel van 2.5mm2. Hier kiezen jullie voor 6 mm2 en in de meeste schema’s zijn de kabels tussen de Orion Tr / MPPT… en de busbar veel groter dan wat we uitkomen in de calculator. Is daar een reden voor? Of is dit extra veiligheid gewoon?
Alvast bedankt.
Leuk om te horen:) De kabels tussen de grote onderdelen, hebben een afronding naar boven. Om twee redenen. 1) spanningsverlies minimaliseren zodat apparaten op hun best kunnen werken en dat de huishoudaccu met de juiste laadspanning geladen wordt. 2) Het elektrasysteem toekomstbestendig houden, dus als je in de toekomst een grotere omvormer of een grotere lader wilt aansluiten dan kan dat nog makkelijk.
Je gaf als voorbeeld de MPPT met 15A max laadstroom op 12V. Als we een spanningsverlies van 1% nemen, (niet 2% dat ook goed is), dan komen we afgerond op 6mm².
Bijvoorbeeld de MPPT maakt 14,4V laadspanning, als we 2% verlies aanhouden dan is de laadspanning die bij de accu binnenkomt nog 14,1V. Houden we 1% aan dan is dat 14,25V. Aangezien het een kleine moeite is, weinig extra kost om 6mm² te nemen ipv 2.5mm² kiezen we hiervoor.
Je kunt dus bij sommige kabels voor een maat kleiner kiezen als dat uit de calculator komt. Als je hier vragen over hebt mag je me ook een mailtje sturen.
Groet Bas
Hoi Bas,
Bedankt voor alle informatie die jullie delen! Wij zijn inmiddels al een vakantie weg geweest maar willen nu gaan uitbreiden met een zonnepaneel (dit hadden we nog niet). Hiervoor heb ik tijdens de bouw al een midi zekeringshouder geplaatst. Voor mijn zonnepaneel heb ik een 20A zekering nodig en wou ik eigenlijk de al geplaatste zekeringshouder gebruiken. Weet jij of deze midi zekering beschikbaar is in 20A? Zo nee, is dan de enige optie een stroomonderbreker of zijn er nog andere opties? Alvast bedankt!
Groeten Ryanne
Hoi Ryanne, nee hoor je kunt prima een midizekering gebruiken ipv een stroomonderbreker. Hier vind je 20A midi-zekeringen https://amzn.to/3ZvYElk
Heb je ook al een zonnepaneel uitgekozen? Hier hebben we zonnepaneelsets staan: https://vrolijkopreis.nl/product-tag/zonnepaneel-sets/
Misschien dat er iets tussen staat.
Dag Bas
ben in bezit van een Victron Energy Orion-Tr Smart 12-12V/30A non-isolated acculader voor mijn voertiug euro 6 voor een 2 de batterig te laden ( het is gewone startbatterij 75 amp )
dit is voor toepaaing auto / caravan
Nu wil ik ook deze 2 batterijen ook bebruiken als nood geval voor het starten van de wagen
met een zware ralais van 250 amp tussen de 2 batterijen
heeft dit invloeid op de victron energy
bedank bij voorbaat
Piet
Hoi Piet,
Ik heb net even te weinig informatie om hier een advies over te geven. Maar de orion tr smart werkt 1 kant op, dus als jij daarnaast een relais wilt koppelen, dan levert dat denk ik het probleem op dat je de orion tr smart passeert.
Een relais werkt namelijk beide kanten op. Je zult wel het resultaat bereiken dat je je wagen in nood kan starten, maar ook dat je je huishoudaccu oplaad via het relais, wat de orion al doet met wel de juiste laadtechniek.
Daarbij zijn huishoudaccu’s niet gemaakt voor het starten van je wagen. Lees anders ook even: https://vrolijkopreis.nl/geschikte-camper-accu/
Je zou eventueel natuurlijk ook gewoon start kabels mee kunnen nemen, als nood.
Hoi Bas en Bianca,
Ik denk dat dit schema goed bij ons zal passen gezien we af en toe off grid willen staan, maar veel in Europa ook op een camping gaan verblijven.
Mijn vragen:
– zouden jullie aanbevelen om een koppeling met de dynamo te maken en voor een minder groot zonnepaneel te kiezen?
– ik heb nu berekend dat we een compressor koelkast willen die dus 24u zal draaien. Toch heb ik ergens gelezen dat de koelkast in praktijk niet altijd 24/7 draait. Zou ik mijn accu daar nog op aan moeten passen?
– ik heb nu een omvormer ingetekend om 1 of 2 stopcontacten met 230v te hebben. Dit is eigenlijk alleen voor het opladen van mijn camera. Nu zie ik dat we ook direct vanaf de walstroom een stopcontact kunnen maken en dan dus kosten kunnen besparen op een omvormer. Zouden jullie dit aanraden?
Ik kijk uit naar jullie reactie!
Hoi Renske,
Het is voor iedereen verschillend. Als je in de zomer herfst en lente je camper gebruikt en alleen naar het zuiden gaat, dan kun je prima met alleen een zonnepaneel, afhankelijk van je verbruikers.
Het is allemaal afhankelijk van je verbruikers en dus je dagelijkse stroomverbruik. Een koelkast van 60W zal dagelijks ongeveer 25Ah verbruiken. 5uur keer 5A.
Een camera is een DC apparaat omdat er een accuutje in zit. Deze is dus op te laden met een usb stopcontact via je huishoudaccu. Hier heb je geen omvormer voor nodig.
Als je 230V stopcontacten sporadisch nodig hebt en dus goed uitkan als dit alleen op de camping is, dan heb je geen omvormer nodig.
Als dit het geval is, dan werkt dit schema waarschijnlijk voor je. Je ziet het tweede stopcontact waar de lader op aangesloten is? Daar kun je dus ook een ander apparaat op aansluiten.
Hoi, super wat jullie aan info bieden.
Vraagje.
Kun je mij vertellen hoe groot de plaat is waar jullie alle electra op monteren.
Ik ga zekers via jullie bestellen.
Super!
Hoi Erik, Super! We maken zelf meestal een elektrakast boven de wielkast. Een afbeelding hiervan kun je zien in het hoofdartikel elektra aanleggen in de camper https://vrolijkopreis.nl/elektra-camper/ . Deze plaat is uit mijn hoofd 105cm bij 45cm.
Dag Bas en Bianca,
Bij de elektra systemen met twee accu’s (eenvoudig) heb ik twee vragen. Stel je hebt 2 huishoudaccu’s van 100Ah in een camper of caravan. Eentje gaat kapot terwijl je op vakantie bent. De gemeten spanning daalt. Display geeft dit aan. De nog goede accu probeert om de defecte accu op spanning te houden. Dat lukt korte tijd maar deze loopt daarop leeg. Kun je dan de defecte accu opsporen en loskoppelen zodat de goede accu blijft functioneren om de noodzakelijke stroom te blijven leveren? Ik begrijp dat je thuis aangekomen beide accu’s zou moeten vervangen om geen spanningsverschil in de accu’s te krijgen. klopt dat? De nog functionerende accu kun je dan dus niet meer gebruiken in het systeem met 2 accu’s.
Hoi Chris,
Jazeker, je zou dit zelfs kunnen monitoren met de Victron Shunt, middelpunt bewaking. Dit is voor 24V en 48V accubanken, want in een serie/parallel schakeling hiervan kan een kapotte accu de hele accubank kapot maken. Je doet er slim aan de accu’s de eerste keer met elkaar te verbinden als ze volledig opgeladen zijn.
Als je het bij een parallel schakeling houdt dan horen de accuspanningen zichzelf te balanceren. Zelf laad ik de accu’s nog steeds eerst tot 100%, dat is aan te raden, maar niet zo noodzakelijk als bij serieschakeling. Als 1 accu kapot gaat in een parallel schakeling op vakantie, dan zou ik zelf de spanning meten van elke accu met een multimeter om erachter te komen welke kapot is.
In dit stuk vind je nog meer antwoorden https://www.victronenergy.com/media/pg/The_Wiring_Unlimited_book/nl/battery-bank-wiring.html#UUID-7b9ab285-8db0-0c60-fd01-ab314f01ad82
Hoi Bas, bedankt voor je reactie.
En wat doe jij normaal met de zwarte busbar? Op de massa van de startaccu of ook een eigen aardepunt?
Alvast bedankt!
Hoi Rob,
Ik maak altijd een eigen nieuw aardepunt. Dat doen ze vanuit de fabriek ook, meerdere aardpunten in een bus, voor de achter verlichting, accessoires voor etc. De meningen zijn erover verdeeld omdat je zo een circuit kan creëren. Maar ik maak altijd een nieuw aardpunt.
Hallo Bianca en Bas,
ontzettend bedankt voor het opzetten en delen van deze schema’s. Dit gaat mij zeker verder helpen met de installatie.
Ik heb een vraag mbt de busbar. Volgens het schema is deze geaard, Kan ik deze gewoon op de massa van de start accu aansluiten of dien ik hier een aparte aansluiting voor te maken?
Ook zie ik dat de Victron laadregelaar ook geaard moet worden. Kan ik dit ook via de busbar doen, of zie ik nu iets over het hoofd?
Hoor graag van jullie, waarvoor dank!
Hoi Rob graag gedaan, het aarden gaat via een aardepunt die je zelf kunt maken achter je elektrakast. Een stukje opschuren, gaatje maken en een boutje er doorheen. In theorie zou je de aardekabel aan de zwarte busbar kunnen doen als je deze ook aard. Maar best practice is om deze toch direct aan het aardepunt te doen.
Hi Bas en Bianca,
Allereerst bedankt voor de mooie schema’s, waarmee zelfs een leek als ik toch mee uit de voeten lijk te kunnen.
Omwille van ons stroomverbruik moeten we uitwijken naar een accu van 240Ah, wij denken daarbij een andere, iets zwaardere lader nodig te hebben, namelijk de Victron Blue Smart Charger 12/30.
Verandert dit iets in de bekabeling wat jullie betreft, ten opzichte van het standaard schema 6?
Hoor graag van jullie!
Ha Dennis,
Dankjewel voor t compliment. Alleen de kabels vanaf de acculader moeten dikker worden. Houd hierbij de handleiding van Victron aan. Zij geven hierin aan welke kabeldikte je moet gebruiken.
Hoi bas,
goed schema en eenvoudig ik zie dat er vanaf de smarthunt nog een draad naar de busbar gaat met een zekering er tussen, is dit gewoon een 1,5mm / 2,5mm draad met een 10amp zekering? Ik hoor graag van je.
groeten Job
Hoi Job, graag gedaan. Dat is een 1mm² kabeltje met een 1A zekering. Dit kabeltje en zekering wordt geleverd bij de Smartshunt dus hoef je niet apart aan te schaffen.
bedankt voor de reactie, nog een vraag moet de zonnepaneel regelaar rechtstreeks worden aangesloten op de accu of maakt dat niet persee veel uit dat die eerst op de busbar komt alvast bedankt!
Nee de busbar is eigenlijk een verlengstuk van je plus en min punt van je accu. Zo houd je de installatie netjes en veilig. Ook kun je zo de accu met de hoofdschakelaar in 1 keer afsluiten.
hey bas en bianca,
bij jullie elektra schema eenvoudig staat “De AGM huishoudaccu van 200Ah zorgt ervoor dat je 3 a 4 dagen zonder enige vorm van laden kunt doen.” is het de bedoeling dat het 2x 100 ah agm accu’s zijn of moeten ze beide 200ah hebben? aangezien in jullie snelkoppeling tot max 140 ah accu kunt kopen?
Hey Pepijn,
Ja dat klopt 2 12volt accu’s van 100Ah parallel geschakeld zoals in het schema. Dit betekent een capaciteit van 200Ah terwijl de spanning 12 volt blijft.