In alle seizoenen vrij kamperen met de camper met meer dan genoeg stroom, ook in de winter. Dit elektra schema hebben we ontwikkeld, zodat je met de camper in elk seizoen zorgeloos bent over je stroom en stroomopbrengst. Dankzij de slimme combinatie van laadopties en een zelfverwarmende lithiumaccu heb je altijd stroom, zelfs op koude en bewolkte dagen.
We hebben dit schema onder andere toegepast in onze eigen VW Crafter camper, waar het zich inmiddels ruimschoots bewezen heeft. Ook als je niet alle seizoenen gebruikt wilt maken van je camper kan dit elektra schema een goede uitkomst voor je zijn. Laat in dat geval de optie extra draagbare zonnepanelen buiten je installatie.
Het draagbare zonnepaneel hebben we de eerste winter niet meegenomen en zelfs toen kwamen we goed uit met stroom.
De huishoudaccu
In dit elektraschema vind je een 200Ah zelfverwarmende lithiumaccu van LiTime. Deze accu kan zichzelf opwarmen wanneer dat nodig is, waardoor deze zelfs bij vrieskou probleemloos oplaadt. Ideaal voor winterkampeerders en avonturiers die niet afhankelijk willen zijn van de buitentemperatuur.
Daarnaast kun je ook kiezen voor een LiTime lithiumaccu met LTCP-functie. Deze accu stopt automatisch met bijladen bij nul graden, maar kan nog wel ontladen tot -20 graden. Dit zijn ook winterbestendige accu’s, waardoor je ook in strenge kou altijd voldoende stroom hebt, maar dan voor een zachtere prijs.
De accu beschikt over een geïntegreerde BMS (Battery Management System), wat noodzakelijk is bij elke lithiumaccu. Dit systeem beschermt tegen overladen, te diep ontladen en overbelasting. Uniek aan deze accu is dat hij grote ontladingen kan verwerken: met een C1-ontlaadsnelheid van 200A kan de accu continu worden belast zonder schade. Dit is ideaal voor zware verbruikers zoals een elektrische boiler of koffiezetapparaat en draagt bij aan een lange levensduur.
Het elektraschema is flexibel opgebouwd. Je kunt kiezen voor een grotere of kleinere accubank, of twee 200Ah accu’s parallel schakelen voor extra capaciteit. De kabeldiktes en zekeringen veranderen hierdoor niet. Zo pas je het systeem eenvoudig aan op jouw verbruik en reisstijl.
Alle laadmogelijkheden en verbruikers
Dit elektra schema heeft alle laadmogelijkheden net zoals ons vorige systeem (elektra schema 8). Er zijn een paar toevoegingen gedaan om stroom in winterse omstandigheden te garanderen. Zo heeft het laden tijdens het rijden een upgrade gekregen, is er een optie voor extra zonnepanelen en vind je een grotere omvormer lader met power assist.
Dynamo
De Victron Orion Tr-Smart zorgt ervoor dat de huishoudaccu tijdens het rijden wordt opgeladen en is geschikt voor in alle voertuigen, ook met Euro 5 en 6 motoren. In dit schema hebben we gekozen voor de 30A versie, deze laad dus met 30A per uur de accu bij. Zo wek je onderweg meer stroom op en ben je minder afhankelijk van zonne-energie of walstroom. Deze grootte is noodzakelijk om vrij kamperen met genoeg stroom mogelijk te maken. De Orion Tr-Smart heeft een ingebouwde Bluetooth functie zodat je het laden kunt volgen met de Victron Connect app op je telefoon.
Het opladen tijdens het rijden is in dit schema te vergroten naar 50A, dit doe je door de Orion te veranderen naar de Victron Orion XS 50A. Zo vergroot je de laadcapaciteit tijdens het rijden enorm, wat gewenst kan zijn wanneer de zon niet schijnt.
Naast het veranderen van de de DC-DC omvormer naar de Orion XS 50A, moeten ook de kabels vanaf de startaccu naar de Orion en naar het verdeelpunt naar 25mm². De zekeringen mogen 60A blijven.
Zonnepanelen
In dit schema vind je 2 zonnepanelen van 150Wp die in serie zijn geschakeld met een Victron bluetooth laadregelaar 100 | 20. De verwachte stroomopbrengst in de zomer in Midden-Europa bedraagt ongeveer 66Ah per dag. Hiermee wordt de huishoudaccu overdag actief bijgeladen, zodat je overdag veel kunt verbruiken en ’s avonds en ’s nachts uit een goed gevulde accu stroom haalt.
De panelen zijn in serie geschakeld, waardoor de spanning verdubbelt. Dit gaat spanningsverlies tegen en zorgt ervoor dat er sneller een spanning wordt bereikt waarmee de MPPT laadregelaar de accu’s effectief kunnen laden, ook bij minder ideale lichtomstandigheden.
Andere zonnepanelen
Je kunt in dit systeem ook andere zonnepanelen plaatsen. Let wel op dat wanneer je het zonnepaneel systeem verkleint je ook minder opbrengst hebt. De motor wat vaker laten draaien of een bezoek aan de camping walstroom kan hierin ook een oplossing zijn.
Hieronder vind je 4 andere zonnepaneel mogelijkheden met bijbehorende aanpassingen:
- 2 keer 100Wp zonnepaneel (in serie): Victron MPPT 75-15, zekering 20A
- 3 keer 100Wp zonnepaneel (in serie): Victron MPPT 100-20, zekering 25A
- 3 keer 150Wp zonnepaneel (in serie): Victron MPPT 100-30, zekering 40A, kabel MPPT naar busbar 10mm²
- 4 keer 100Wp zonnepaneel (in serie): Victron MPPT 100-30, zekering 40A, kabel MPPT naar busbar 10mm²
De zonnepaneelkabels tot de MPPT laadregelaar kunnen 4mm² blijven voor elk van deze opties.
Walstroom/acculader/230V verbruikers
De Victron Multiplus 12 1200 omvormer/lader/omschakelautomaat voorziet de camper van 230 volt via de huishoudaccu’s wanneer niet aangesloten aan walstroom. Wanneer de camper wel aangesloten staat op walstroom wordt de huishoudaccu opgeladen en de omschakelautomaat zorgt ervoor dat de 230 volt stopcontacten gebruikt kunnen worden via de elektriciteit van de walstroom. Daarbij heeft de Multiplus een unieke eigenschap, de Powerassist. Deze functie kan de stroom van walstroom of generator en omvormer combineren, zodat de te vaak lage stroom geleverd door de camping toch gebruikt kan worden in combinatie met de huishoudaccu.
Met de Multiplus 12 1200 kun je 230V apparaten aansluiten tot een vermogen van 1200VA (960W) en een kortdurend piekvermogen van 1920W. Dit betekent dat een elektraboiler van 600W en een magnetron van 800W prima afzonderlijk gebruikt kunnen worden.
Het aan/uit schakelen van de Multiplus gebeurd m.b.v. de VE Bus Dongle. Via de telefoon en de Victron Connect app heb je toegang tot de Multiplus, daar kun je ook inzien hoeveel vermogen de omvormer levert en of je dus nog een extra apparaat kunt aansluiten.
De Multiplus veranderen
Als de Multiplus die we nu geselecteerd hebben te klein is voor jouw, dan kun je deze vergroten. Zo kun je met een grotere omvormer bijvoorbeeld een koffiezetapparaat, waterkoker, aansluiten. Zolang je het maximale vermogen met dit 230V apparaat niet overschrijdt.
De maximale ontlaadkracht C1 van de huishoudaccu is 200A, dit betekent dat je (200A keer 12V) 2400W maximaal tegelijk mag onttrekken. Je DC apparaten onttrekken ook een vermogen dus we raden maximaal een omvormer van 2000W aan in dit systeem. Als je deze aanpassing wilt doen, veranderen er ook een aantal andere onderdelen, die we hieronder opsommen.
- Multiplus 1600
- kabeldikte van busbar naar Multiplus: 50mm² 1.5M
- kabeldikte van huishoudaccu naar busbar: 50mm² tot 1M – 70mm² voor 1M tot 3M
- zekering van busbar naar Multiplus: 250A
- zekering van huishoudaccu naar busbar: 300A
- aardekabel Multiplus 35mm²
- aardekabel busbar 50mm²
- Multiplus 2000
- kabeldikte van busbar naar Multiplus: 70mm² 1.5M
- kabeldikte van huishoudaccu naar busbar: 70mm² tot 1M – 95mm² voor 1M tot 3M
- zekering van busbar naar Multiplus: 300A
- zekering van huishoudaccu naar busbar: 350A
- aardekabel Multiplus 50mm²
- aardekabel busbar 50mm²
Als je de huidige Multiplus in het schema verhoogt, zul je ook de nu geselecteerde zelfverwarmende lithiumaccu moeten aanpassen. Dit moet namelijk naar 2x 12V 100Ah zelfverwarmend lithium, parallel geschakeld. De reden hiervoor is dat de 200Ah lithiumaccu een maximale ontlading heeft van 100A, net als de 100Ah variant. Wanneer je dus twee keer 100Ah parallel schakelt, vergroot je de maximale ontlading naar 200A. Dit is nodig zodat de Multiplus én je andere DC-apparaten vlekkeloos kunnen werken.
Zoals je kunt zien worden de kabeldiktes vanaf een 2000W omvormer erg dik. Wil je nog een grotere omvormer? Dan raden we elektraschema 7: 24V aan.
DC verbruikers (12V)
Voor de 12volt apparaten vind je 2 zekerkasten, zo kun je maar liefst 24 apparaten aansluiten. Daarbij vind je voor 1 van de zekeringkasten een 12V stabilisator, dit apparaat zorgt ervoor dat de spanning exact 12V blijft, ook als de laders de spanning verhogen naar 14.4V of als de verbruikers de accu spanning verlagen. Dit verlengt de levensduur van LED verlichting en de printplaat van de Maxxfan.
De Victron Smart Battery Protect beschermt je accu tegen te diepe ontladingen van je DC apparaten. Deze schakelt alle DC (24V) apparaten af zodra de accu te laag komt. De standaard instellingen kun je aanpassen, zodat je de accu nog beter kunt beschermen. Ook zit er een alarmfunctie in zodra je in de buurt komt van een te lege accu.
Overzicht Elektra schema 9:
- 12 volt elektra systeem
- Zonnepanelen: Victron MPPT Smart Solar
- Dynamo: Orion Tr-Smart DC DC charger
- Walstroom: Victron Multiplus
- Omvormer: Victron Multiplus
- Huishoudaccu: Lithium zelfverwarmend
Elektraschema 9: Alle seizoenen – zonder draagbaar zonnepaneel
Elektra schema onderdelenlijst
Alle onderdelen uit het elektra schema vind je hieronder terug.
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
- 2x 150Wp zonnepaneel
- Victron laadregelaar 100/20 + BT
- Zonnepaneelkabels 4mm2
- PV/DC isolator switch 20A
Bevestiging zonnepanelen
3. Dynamo
- Orion Tr Smart 12-12 30A (non-isolated)
- Verdeelpunt 2 polig
4. Walstroom
- Victron Multiplus 12/1200/50
- CEE invoerdoos
- Aardlekautomaat 16A (direct na CEE)
- Aardlekautomaat 25A (direct na multiplus)
- Installatiekast t.b.v. aardlek
- Stopcontacten
- CEE Kabel
- Kabeldoos
- VE Bus Smart Dongle
- MK3 interface (instellen Multiplus)
5. Draagbaar zonnepaneel (optie)
6. Kabels
Hi-Flex accukabels rood
Hi-Flex accukabels zwart
Rood:
- 50mm² max 1 meter
- 35mm² max 2 meter
- 25mm² max 1 meter
- 16mm² max 8 meter
- 10mm² max 2 meter
- 6mm² max 3 meter
Zwart:
- 50mm2 max 1 meter
- 35mm² max 3 meter
- 25mm² max 1 meter
- 16mm² max 8 meter
- 10mm² max 4 meter
- 6mm² max 3 meter
Aansluiting DC 12V en 24V Kabel zwart rood 4mm², 2.5mm² en 1.5mm²
- RJ45 UTP kabel (voor VE Bus Dongle)
- Neopreenkabel 3 aderige flexibel – 1.5mm² 2.5mm² en 4mm²
Voor het aansluiten van de kabels
- Wagoklemmen 5P (verdelen 230V)
- Wagoklemmen 3P (verdelen 12V)
- Kabelschoenen set 6-25mm²
- Kabelschoenen set 16-35mm²
- Kabelschoenen 50mm² 10xM8 en 4xM10
- Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC
- Krimpkousen
- Krimptang klein
- Krimptang groot
- Krimptang met adereindhulzen
- Kabelverbinders tot 10mm²
- Kabelklemmen
- Bedradingskoker
- Aardrail 230V
230V kabeldikte in dit schema
De kabeldikte voor je 230V stopcontacten in dit schema hangen af van de verbruikers die je gaat aansluiten. Over het algemeen houden we aan dat tot 2300W vermogen je prima 1.5mm² 3-aderige flexibele kabel kunt gebruiken. Deze omvormer heeft een vermogen tot 1200VA dus daar komen we niet in de buurt. Echter heeft de Multiplus ook een Power assist waarmee de stroom van de CEE invoer en de omvormer gecombineerd kan worden. In dat geval kun je dus een maximale stroom hebben van 16A (CEE) + 5,2A (Multiplus) = 21,2A. Dit betekent een vermogen van 4880W. Als je dus een apparaat wilt gebruiken met zo’n hoog vermogen dan zul je een 2.5mm² of zelfs 4mm² moeten gebruiken. Daarbij is het verstandig een aparte aardlekautomaat enkel voor dit apparaat aan te sluiten.
Installatiehandleiding
Wil je dit elektraschema gebruiken, maar kun je wel wat hulp met de installatie gebruiken? Waarschijnlijk is een installatiehandleiding dan een goede keuze.
- Heldere praktijkinstructies in PDF Handboek
- Meer dan 1 uur praktijkvideo’s
- Onderdelenchecklist
- Instellingen en testinstructies voor een volledig werkend systeem
Een kopje koffie
Blij met dit gratis elektraschema? We waarderen het enorm als je jouw bestelling wilt doen via bovenstaande artikelen en of ons wilt trakteren op een kopje koffie. Zo kunnen we deze elektra schema’s en alle andere informatie over camper bouwen blijven leveren. Alvast bedankt 🙂
Disclaimer
Hoewel onze camperschema’s zorgvuldig zijn samengesteld, zijn wij niet aansprakelijk voor schade of gevaarlijke situaties die voortvloeien uit het gebruik, onjuiste toepassing of installatie. De gebruiker is zelf verantwoordelijk voor de correcte uitvoering en installatie van elektrische systemen. Raadpleeg voor meer informatie onze algemene voorwaarden.
39 reacties
Dag Bas, bedankt voor dit schema. Ik heb echter één vraag. Je hebt twee links geplaatst naar een aardlekschakelaar; 16A en 25A. De link naar die van 25A leidt naar dezelfde van 16A.
Ik vraag me alleen af waarom je 25A zou gebruiken. In je woning gebruik je ook geen grotere zekeringen? 16A is toch 3600W?
Zou je dit willen toelichten?
Een hele goede vraag! En daar is zeker een rede voor.
De stroom geleverd door een camping, dus via de walstroom is meestal 6A of 10A. Dit betekent dus 10A x 230V = 2300W. Maar als je de CEE aansluit thuis of ergens anders dan kan er zelfs 16A binnenkomen, dus max 16×230 =3680W
Een unieke eigenschap van de Victron Multiplus is dat deze een powerassist heeft, dit betekent kortgezegd dat het vermogen van de Walstroom en de omvormer gecombineerd kunnen worden voor een nog hogere output. De Multiplus in dit schema kan maximaal 1200W (eigenlijk iets minder) leveren. Dus 3680 + 1200 = 4880W. Wanneer we dit delen door 230V komen we op 21,2A uit. Vandaar een aardlekautomaat van 25A
Hopelijk zo duidelijk
Hoi Bas en Bianca!
Wat een geweldige content geven jullie! Ik heb er veel aan!
Maar ik vroeg me af of jullie konden helpen met iets. Ik ben nieuw in de camper bouw, en ik wil volgend jaar april naar schotland reizen met mn camper. Maar ik wil er mijn bedrijf van maken, een mobiele koffie bus om op remote en afgelegen locaties koffie te verkopen aan wandelaars.
Ik ben hierdoor volledig off-grid, en ik heb een koffiezetapparaat van 3300 Watt te laten werken. Ik ben al ontzettend lang bezig om uit te zoeken hoeveel Kw en Ah ik nodig heb, en dus welke combinatie van lithium batterijen, zonnepanelen, omvormers en aggregaten ik nodig heb, maar ik kom er niet uit.
Ik hoop ontzettend dat jullie mij een beetje kunnen adviseren of helpen!
Bij voorbaat dank!
Met vriendelijke groet,
Daphne Scheltens
Hoi Daphne,
Dank je wel! En interessante opstelling.
Allereerst is het aan te raden aan om te kiezen voor een 24V huishoudaccu (of twee 12V accu’s in serie). Bij hogere 230V vermogens helpt dit spanningsverlies en andere problemen te voorkomen.
Elektraschema 7 op onze site is een 24V systeem tot ca. 2000W en kan aangepast worden. Kijk ook even naar de omvormer calculator:
https://vrolijkopreis.nl/calculator-omvormer-vermogen-kiezen/
Wil je een volledig elektraschema op maat met boodschappenlijst en uitleg? Dat kun je aanvragen via de Diensten-pagina.
Daarbij is het wellicht handig om een vermogensmeter aan te sluiten op je koffiezetapparaat, zo kun je de piekstroom zien, maar ook het verbruikte vermogen op een dag. Dit kun je meenemen in je berekening. Dit is zo een meter https://amzn.to/46fTtpS
Hoi Bas en Bianca,
Wat ontzettend goede info op jullie site! Ik heb met plezier een donatie gedaan 😉
Mag ik nog een vraag stellen? Je kan de Victron ‘smart’ apparaten via de Victron app uitlezen en instellen. Maar kan je de omvormer er dan niet mee aa/uit zetten? Is de Victron Energy VE.Bus Smart Dongle (Bluetooth) echt nodig?
Hoi Andries,
Superfijn dankjewel!
De Victron Multiplus heeft een aan/uit schakelaar op het apparaat zitten, dus als je makkelijke toegang hebt dan hoef je geen VE Bus Smart dongle te gebruiken. Maar meestal wordt de Multiplus op een plek geplaatst waar toegang toch wat handelingen vereist. Met de Dongle kun je de Multiplus op afstand aan en uit zetten. Daarbij geeft de Dongle je inzicht in het vermogen dat de Multiplus levert, dus wanneer je grote apparaten erop aangesloten hebt kan het fijn zijn te weten of er nog een apparaat bij kan of niet.
Hoi Bas,
Wat fantastisch al deze schema’s dit helpt enorm om goede keuzes te maken.
Ik vraag mij af wat de reden is om tussen de huishoudaccu en de omvormer gebruik te maken van megazekeringhouders en geen stroomonderbrekers?
Hoi Peter, goede vraag! Stroomonderbrekers worden vaak niet aangeraden voor apparaten die hoge stromen trekken, zoals omvormers. Ze kunnen minder betrouwbaar uitschakelen bij piekbelastingen en worden ook warm door de interne weerstand, vooral bij hoge stromen. Daarom wordt meestal een mega- of ANL-zekering gebruikt. Deze zijn ontworpen om grote stromen veilig te onderbreken en ontwikkelen minder warmte in zware delen van het circuit.
Hi Bas!
Een vraagje gerelateerd aan alle elektraschema’s die je ter beschikking stelt:
plus kant van de Orion Tr Smart, Multiplus en MPPT zijn allemaal met elkaar verbonden. Wanneer nu bv de walstroom de batterij oplaadt, zet deze spanning op de uitgangen van de Orion en de MPPT. In hoeverre zijn deze laatste 2 daartegen beveiligd?
Groeten uit België!
laat de koffie smaken 😉
Hi!
Goede vraag. Het klopt dat de pluskanten van de Orion, Multiplus en MPPT allemaal met elkaar verbonden zijn via de accu. Dat is ook precies hoe het systeem hoort te werken.
Wanneer je via de walstroom laadt (via de Multiplus), zal de accuspanning ook zichtbaar zijn op de uitgangen van de Orion en de MPPT. Dat is geen probleem: zowel de Orion TR Smart als de Victron MPPT’s zijn hier gewoon tegen bestand. Ze zijn ontworpen om in een systeem te werken waar meerdere laadbronnen actief kunnen zijn en zullen zich netjes ‘stilhouden’ als hun ingangsspanning lager is dan de accuspanning.
Groetjes terug uit Nederland!
Bas
Hallo Bas en Bianca,
Geweldig dat jullie zo veel verschillende mogelijkheden hebben uitgewerkt tot overzichtelijke schema’s.
Ik ben me momenteel aan het verdiepen in de elektra. Zouden jullie kunnen meedenken met onderstaande vraag.
Wat ik al heb is een is een 12V 230ah LiTime Cryoprotectie accu en 2 zonnepanelen van 170 Watt ieder, met de Victron Energy Smart Solar MPPT 100/30.
Ik wil schema 9 gaan gebruiken zonder draagbare zonnepanelen.
Nu schrijven jullie bij schema 8 dat je i.p.v. de Victron Multiplus ook een Ective CSI kunt gebruiken.
Nu zou ik de in 9 genoemde Victron Multiplus 12/1200 met bedieningspaneel willen vervangen door de Ective CSI 20 met bedieningspaneel. (in kosten zelfs minder)
Als ik de draaddiktes en zekeringen van de Multiplus 2000 hanteer, is dit dan een goede keus of zitten hier nadelen aan.
Bvd
Hoi Jos,
Dankjewel!
De minimale accucapaciteit voor de CSI 20 is 180Ah lithium, dus met de 230Ah die je nu hebt zit je goed. (volgens handleiding Ective)
De MPPT 100/30 voor de zonnepanelen van 170W ieder, op eerste oog ook goed. Het nominaal vermogen overschrijdt niet het max vermogen van de MPPT. Wel goed om even te kijken of de spanning ook niet overschrijdt. Bij de 100/30 is de max spanning 100V
De Ective CSI 20 zou je kunnen plaatsen in dit schema:
kabeldikte van busbar naar CSI20: 2x 25mm² max 1M of 2x 35mm² max 1.5M
kabeldikte van huishoudaccu naar busbar: 70mm² als kabellengte van busbar naar CSI 2x25mm² is, als dit 2x35mm² is dan 90mm²
zekering van busbar naar CSI20: 2x 300A
zekering van huishoudaccu naar busbar: 350A
aardekabel busbar 50mm²
Ook zou ik de aardlekautomaat van 25A naar 16A na de CSI veranderen, omdat de CSI geen powerassist heeft.
Hallo Bas,
Het is uiteindelijk toch de multiplus geworden omdat die powerassist heeft.
Ik heb nog wel een vraagje over de Dongle.
Is deze te vervangen of te combineren met het Victron Energy 200/200 ampère Digital Multi Control Panel GX?
Bvd
Hoi Jos, ja dat zou mogelijk moeten zijn. Het zou wel kunnen zijn dat het aan/uit schakelen via de smart dongle een conflict geeft met de DMC. Als de DMC namelijk op aan staat en je gaat dan ook schakelen via de smart dongle, dan kan dat weleens niet werken. Controleer ook even de DIP switch settings in de handleiding. Als je de Dongle puur gebruikt voor monitoring van je Multiplus dan zou dat prima moeten kunnen.
O en check even welk model je hebt en hoeveel UTP RJ45 aansluitingen je hebt.
heey bas,
ik zou dit schema gaan gebruiken voor mijn camper, met enkel 1 aanpassing.
we gaan 3 zonnepanelen van 150w gebruiken, is de kabeldikte voor van de omvormer naar de zonnepanelen te gaan van 4mm2 nog voldoende?
alvast bedankt voor alle info op Julie website
groeten mathieu
Hoi Mathieu,
Zeker 3x 150Wp in serie verhoogt de spanning, dus dan mag de kabel dun blijven. 4mm² voor de zonnepaneelkabels is dus prima.
Voor het deel vanaf de MPPT naar de busbar kun je naar 10mm² gaan ipv 6mm². Deze kabellengte zou ik op max 2 meter houden, het liefst lager richting de 1 of 0.5M om spanningsverlies laag te houden.
Hoi Bas en Bianca!
Weer een super overzichtelijk schema, bedankt daarvoor!
Ik zou zelf ook graag een elektrische boiler willen toevoegen aan mijn systeem. Is het piekvermogen van de boiler hoger dan 600W? Of is dit gewoon hetzelfde als zijn normale werkingsvermogen (600W) omdat het water geleidelijk wordt verwarmd? Zoals ik het nu begrijp, is dit laatste het geval. Dan zou ik ook een 800W Multiplus kunnen installeren, mits ik deze apart gebruik. Of raden jullie dan toch een grotere Multiplus aan voor het ‘eventuele’ piekvermogen?
Alvast bedankt en nog veel plezier in de dolomieten!
Groetjes Lars
Hoi Lars,
Dankjewel en graag gedaan! 🙂
Wij hebben ook een 600W boiler in onze camper. De Victron Multiplus 800VA kan een continu vermogen leveren van 700W bij een omgevingstemperatuur van 25°C. Bij 40°C zakt dit vermogen naar 650W, dus houd daar rekening mee.
Een elektrische boiler heeft geen motor, dus hij heeft ook geen hoge aanloopstroom. De 600W is in dit geval echt het piekvermogen en verbruik.
hoi Bas,
zal nogmaals een bakkie koffie doneren! heb erg veel aan de elektra schema’s!
wij installeren schema 9 zowat helemaal in onze camper.
had alleen 1 vraagje!
is het echt noodzakelijk om 70 mm kabel te gebruiken als je de 1600 omvormer gebruikt? die maat is bijna niet te verwerken eigenlijk merk ik…
Hoi Philip, dankjewel 🙂
Als je de kabelengte van de huishoudaccu naar de busbar onder 1M kunt houden en de lengte naar de Multiplus 12 1600VA ook. Dan kun je de 70mm2 van de huishoudaccu naar de busbar naar 50mm2 doen. Alle kabeldiktes in het schema zijn met een flinke veilige marge naar boven afgerond. Maar als je dit aan houdt zit je gewoon goed.
Super bedankt weer voor deze uitgebreide info! Ik vroeg mij af waarom je twee aparte zekeringshouders gebruikt. In principe is er genoeg ruimte op de zekeringshouder na de 12v stabilisator toch? Of kan die stabilisator niet alle apparaten aan?
Hoi Jan,
De spanningstablisator is er in de variant 5A, 10A en 20A. Je kunt dus niet meer apparaten aansluiten dan deze maximale stroom. Vandaar de tweede zekeringhouder.
Ik zie het inderdaad, goed punt… Zou je in plaats van twee zekeringhouders ook gewoon gewoon na de zekeringhouder richting de maxxfan de stabilisator kunnen zetten? LED lampjes lijken me iets minder gevoelig, MaxxFan lees ik inderdaad wel veel over. Heb namelijk geen ruimte om nog een zekeringhouders te plaatsen… Dank!
Ja dat kan zeker. Led lampjes zijn wel ook gevoelig voor spanningsverschillen, maar in onze eerdere bouwen hebben we dit ook niet geplaatst en dat is altijd goed gegaan. Er wordt gezegd dat de levensduur wel achteruit gaat.
Hallo Bas en Bianca.
ik ben van plan om schema 9 te gaan gebruiken. ik heb een vraag over de acculader, omvormer en de laadregelaar. Maken deze veel lawaai als ze de accu aan het opladen zijn? ik vraag dit omdat men vaak de componenten onder het bed zitten en het lijkt mij dan niet wenselijk dat er in de nacht of vroege morgen als de zon begint te schijnen een vervelende brom van de acculader of dat de ventilator aanspringt van de omvormer of laadregelaar. ik hoorde namelijk in jullie youtube filmpje (Fouten oplossen van onze derde zelfbouw camper) dat jullie gemaakt hebben de ventilator hoort van de omvormer van de zonnepanelen. hoe storend kan dit zijn en dan vooral in de nacht?
Hoi Ron,
Goede vraag. De zonnepaneellaadregelaar maakt helemaal geen geluid, deze heeft ook geen ingebouwde ventilator. De Multiplus (acculader/omvormer) kan wel geluid maken, deze heeft een ingebouwde ventilator. Deze maakt alleen geluid bij hoge stromen, dus als je een grote 230V apparaat aansluit dan zal de ventilator gaan blazen, maar s nachts zul je dit waarschijnlijk niet doen.
Wanneer aangesloten op walstroom zal de acculader in werking treden en ook dan zal de ventilator op een gegeven moment gaan blazen om de onderdelen te koelen. Je kunt de Multiplus aan en uitschakelen met de VE Bus dongle of handmatig, ook kun je de laadstroom naar beneden afstellen, zodat de onderdelen minder verhit raken en de ventilator dus niet hoeft aan te schieten.
Hoi Bas
Mooi schema! We zijn hem lekker aan het kopiëren. Ik vroeg me alleen af in welk gat van de DC/DC lader ik de zwarte kabel steek. Ik heb daar een input-min en een output-min.
Hartelijk bedankt!
Hoi Josh, Super om te horen! Zo te lezen heb je dan de geisoleerde versie, dat is geen probleem. De minkabel vanaf de startaccu gaat in dit geval in de DC DC input. En de minkabel naar de huishoudaccu gaat in de DC DC output. Net zoals bij schema 8. Je verdeelpunt (die in het schema onder de startaccu zit) die vervalt dus bij je. Kijk maar even bij schema 8 dan zie je precies hoe het zit.
Dag Bas,
Jullie website en filmpjes helpen me enorm bij het maken van mijn buscamper. Stel je zou voor dit schema 9 de acuu vergroten naar een exemplaar van 300Ah, veranderen de kabeldiktes van/naar de accu?
De kabeldikte berekenen voor 12V verbruikers lukt mij goed, maar tussen de onderdelen in de elektrakast kom ik nog niet helemaal uit.
Dank alvast!
Hoi Aron,
Super om te horen! Ja je kunt prima de accu vergroten. De apparaten en kabels bepalen uiteindelijk de zekeringwaarde. Daar heeft de capaciteit van de accu niet iets mee te maken. Als je naar 300Ah lithium gaat dan zou ik je wel aanraden de hoofdzekering van 250A te vervangen voor een Class T zekering. Deze: https://amzn.to/47FIUPM Dit is een 300A, maar dat past ook prima in dit schema. De hoofdzekering zou een 250A of 300A moeten zijn. Een class T zekering wordt belangrijker naarmate het vermogen van de lithiumaccu groter wordt. Dus vanaf 200 a 250Ah en bij parallel geschakelde accu’s gebruiken we class t.
Super bedankt Bas! Hier kan ik verder mee aan de slag.
Ha Bas,
Wat een geweldige schema’s hebben jullie toch en goed te volgen ook!
Ik ben bezig met jullie stroomschema 9 en dingen aan te schaffen.
De linkjes van de MEGA zekering houder naar AMAZON + bijbehorende zekeringen scheppen wat verwarring.
In de link is het een set van 2 voor 35-750A met een max van 32V DC
Ik heb een Multiplus 12/2000/80-32. Volgens het schema zou ik een 300A en een 350A Megazekering nodig hebben met allebei een zekeringhouder.
In de link zie ik dat ik voor een andere maat (de 350A) via een nieuwe link kan aanklikken, maar dan kom ik uit op zekeringen die geschikt zijn voor 72V DC systemen.
Kan ik deze dan wel gebruiken? Hoe werkt het? I’ m Lost!
Alvast dank voor het meedenken.
Groet, Esmier
Hoi Esmier,
Geen zorgen, komt goed.
Als je voor de Multiplus 2000 wilt gaan kun je het volgende gebruiken voor de zekeringen en kabeldikte:
Voor de hoofdzekering raad ik je deze 400A T Class zekering aan. In het schema staat 350A, maar de kabel kan makkelijk tot 400A. Deze T class zekering is net wat veiliger dan een een normale DC zekering, vanwege de lage interne weerstand van de lithiumaccu. https://amzn.to/481Uzsu
Voor de zekering naar de multiplus dus de 300A ANL (of Mega) Als je deze neemt dan heb je de zekering houder en 300A zekering in 1
https://amzn.to/4498ADt
Voor de kabel van huishoudaccu naar de busbar, als je die onder de 1 meter weet te houden, dan mag die kabel 70mm² zijn, alles boven de 1 meter moet je naar 95mm²
95mm² is namelijk best een dikke kabel en moeilijk te hanteren.
Als je nog vragen hebt stuur ze gerust!
Hoi Bas,
Ik tel in dit schema wel vijf aardpunten (exclusief dat van de startaccu). Heb je daarwerkelijk op 5 plekken in de but een kabel met het chassis verbonden, of lopen in werkelijkheid alle aardekabels naar één aardrail en heb je dus maar één enkel aardepunt dat met het chassis verbonden is?
Hoi Matthijs,
Je gebruikt hier 1 aardpunt voor, behalve de startaccu die heeft al zijn aardpunt gekregen door de fabrikant. De 230V aardpunten lopen eerst naar de 230V aardrail voordat die naar het chassis aardpunt gaat. De andere DC aardpunten lopen direct naar het aardpunt.
Oh, waarom lopen de DC-aardes niet ook naar de aardrail? Als ze toch naar het zelfde aardpunt lopen en je hebt toch al een aardrail aangeschaft, dan is dat toch makkelijker?
Goede vraag en die horen we vaker.
Het klopt dat de 230V-aarde en de 12V DC-min uiteindelijk vaak op hetzelfde chassis-aardpunt uitkomen. Toch worden ze bewust niet samen op één aardrail gezet. Dat heeft vooral te maken met duidelijkheid en veiligheid.
Een aardrail is bedoeld voor 230V beschermingsaarde. Normaal gesproken loopt daar geen stroom overheen; hij is er alleen voor noodgevallen, zoals bij een fout of lek. De DC-min is iets heel anders: daar loopt continu stroom doorheen van je 12V-verbruikers.
Als je die twee samen op één rail zet, kan er dus gewoon werkstroom over de aardrail gaan lopen. Dat maakt de installatie onduidelijk, lastiger bij storingen en potentieel onveilig bij onderhoud, omdat niemand verwacht dat er stroom op een aardrail staat.
Right. Je antwoord gaf me een ingang tot dieper onderzoek over aarding en het verschil tussen de beveiliging van het 12V- en die van het 120V-systeem.
Ik geloof dat ik het nu helemaal begrijp. Bedankt!
Ik ga verder naar het volgende onderdeel van mijn schema.
Hoi Matthijs, goed om te horen. Je kunt ook dit artikel van ons lezen, dat gaat over aarding in de camper.
https://vrolijkopreis.nl/aarde-camper-veilige-elektrische-aarding-camper/