Camperaccu vervangen: van Lood naar Lithium

Steeds meer camperaars kiezen ervoor om hun loodaccu te vervangen door een lithiumaccu. En dat begrijpen we maar al te goed! Waar loodaccu’s jarenlang een betrouwbare en veilige keuze waren, bieden lithiumaccu’s tegenwoordig veel voordelen voor campers. Een lithiumaccu levert niet alleen meer capaciteit, maar kan ook grotere stromen leveren, laadt sneller op en is compacter en lichter. Dit geeft je meer vrijheid tijdens het kamperen en zorgt ervoor dat je zorgeloos bent over je stroomcapaciteit. Daarnaast is het ook mogelijk om bijvoorbeeld een grotere omvormer aan te sluiten op je elektrisch systeem, voor apparaten zoals een koffiezetapparaat of inductiekookplaat.

Als je je loodaccu vervangt door een lithiumaccu, zijn er een paar belangrijke dingen om op te letten. Lithium (LiFePO4) werkt namelijk anders dan lood, bestaande acculaders en accuscheiders moeten hier geschikt voor zijn. Ook is lithium gevoeliger voor temperatuur, wat invloed heeft op laden en gebruik. In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat je moet weten bij het vervangen van een loodaccu door een lithiumaccu, zodat je camper elektra veilig en betrouwbaar blijft.

Waarom overstappen van lood naar lithium

Veel campers gebruiken nog steeds loodaccu’s en dat was vroeger een prima en veilige keuze. Inmiddels is de techniek achter lithium veel veiliger geworden. En willen steeds meer camperaars hun lood camperaccu vervangen voor een lithium. Een lithiumaccu in de camper geeft je meer vrijheid. Dat komt omdat de accu veel meer capaciteit heeft en een grotere stroom kan leveren. Wat goed uitkomt als je bijvoorbeeld een grote omvormer wilt gebruiken voor een koffiezetapparaat. Daarnaast laadt een lithiumaccu sneller op, is die kleiner en gaat de accu veel langer mee.

Voordelen van een lithiumaccu

• Langer stroom beschikbaar: Een lithiumaccu kan veel dieper ontladen dan een loodaccu. Waar een loodaccu vaak maar de helft van zijn capaciteit geeft, kun je bij lithium tot 90 a 100 procent gebruiken.
• Sneller laden: Lithiumaccu’s laden sneller op, zowel via zonnepanelen, laden tijdens rijden als via de acculader via walstroom. Dit komt omdat lithiumaccu’s een lage interne weerstand hebben. Ideaal als je laadtijd beperkt is door bijvoorbeeld, weinig zonuren, korte rijdtijd of weinig tijd op walstroom.
• Lichter en compacter: Lithiumaccu’s wegen aanzienlijk minder dan loodaccu’s, terwijl ze vaak meer capaciteit hebben. Dat bespaart gewicht in de camper en maakt ruimte vrij voor een tweede accu of extra spullen.
• Constante spanning: Een lithiumaccu levert een stabiele spanning, waardoor apparaten in je camper efficiënter werken en er minder risico is op storingen.
• Grote ontlaadstroom: Lithiumaccu’s kunnen grote ontlaadstromen makkelijk aan en dit betekent dat een grotere omvormer mogelijk is. Deze grote omvormer wil je bijvoorbeeld gebruiken, omdat je koffie of thee wilt zetten, een inductiekookplaat of zelfs een airco wilt plaatsen. Deze apparaten vragen (kort) hoge stromen en daar moet de accu wel tegen bestand zijn.

Nadelen om rekening mee te houden

• Hogere aanschafprijs: Lithiumaccu’s zijn over het algemeen duurder dan loodaccu’s, al verdien je dit vaak terug door langere levensduur en hogere efficiëntie. Daarbij zijn lithiumaccu’s de laatste jaren goedkoper geworden. Wij gebruiken LiTime lithiumaccu’s in onze campers en de prijs daarvan is vergelijkbaar met duurdere loodaccu’s.
• Temperatuurgevoeligheid
  Een lithiumaccu werkt binnen een bepaald temperatuurbereik. Ontladen gaat meestal probleemloos tot ver onder het vriespunt (tot -20 graden), maar laden is een ander verhaal. De meeste lithiumaccu’s mogen niet worden opgeladen als de temperatuur onder de nul graden komt. Dat kan de cellen beschadigen en de levensduur verkorten.
  Er zijn ook lithiumaccu’s die speciaal zijn ontworpen voor lagere temperaturen. Denk aan modellen met LTCP (bijvoorbeeld LiTime LTCP), waarbij de accu zichzelf beschermt door opladen te blokkeren bij te lage temperaturen. Daarnaast zijn er accu’s met een ingebouwde verwarmingsmat die automatisch opwarmt zodra je gaat laden (bijvoorbeeld LiTime Self-Heating). Daarmee kun je zelfs bij vorst veilig blijven opladen.

Welke types lithiumaccu zijn geschikt voor campers

Bij het kiezen van een lithiumaccu is het belangrijk om te weten welke soorten er zijn en welke spanning past bij jouw camper. Niet elke lithiumaccu werkt hetzelfde. De chemie bepaalt hoe veilig de accu is en hoe lang hij meegaat. De spanning en capaciteit bepalen hoe goed hij past in jouw elektra camper systeem.

LiFePO4 versus andere lithiumsoorten

Voor campers is LiFePO4 vrijwel altijd de beste keuze.

• De chemie is veilig en betrouwbaar
• De accu heeft een lange levensduur met veel laadcycli
• De spanning blijft mooi stabiel, wat goed is voor alle apparaten in de camper

Andere lithiumsoorten hebben soms een hogere energiedichtheid, maar missen vaak de veiligheid en levensduur die bij LiFePO4 hoort. Daardoor zijn ze minder geschikt als huishoudaccu in een camper. Vandaar dat we in dit artikel en op onze website alleen maar LiFePO4 lithiumaccu’s aanbieden.

Capaciteit en spanningsopties

Lithiumaccu’s zijn beschikbaar in verschillende capaciteiten en spanningen. Wat je kiest hangt af van je dagelijks stroomverbruik. In de meeste campers wordt gebruikt gemaakt van een 12V systeem, als je jouw huidige loodaccu vervangt voor een lithiumaccu, dan doe je er waarschijnlijk verstandig aan dezelfde spanning aan te houden. Tenzij je bereid bent alle acculaders, zekeringen en kabeldiktes aan te passen.

• 12V, 24V of 48V
• Voor 12V: capaciteiten tussen 50 en 300 ampère uur

Kun je lood en lithium direct aan elkaar verbinden

Een lithiumaccu mag nooit direct worden gekoppeld aan een loodaccu. De laadcurve van lithium werkt totaal anders dan die van lood, waardoor beide accu’s elkaar gaan verstoren. Ook ligt de rustspanning van lithium hoger, waardoor de accu’s elkaar continu proberen te laden of ontladen. Daarnaast kan een lithiumaccu hogere laadstromen vragen dan een loodaccu veilig kan leveren. Daarom moeten beide systemen altijd gescheiden worden.

Als je de capaciteit van je huishoudaccu wilt vergroten door een extra accu te plaatsen, dan moeten de accu’s identiek zijn aan elkaar. Deze moeten hetzelfde merk, type, capaciteit en het liefste ook van dezelfde leeftijd zijn.

Alleen zo blijven de cellen in balans en heb je een betrouwbaar systeem in je camper.

Waar je op moet letten bij het vervangen van je loodaccu door lithium

Een lithiumaccu werkt anders dan een loodaccu. Daarom is het belangrijk om te kijken of je camper elektraonderdelen klaar zijn voor deze overstap. De accu zelf is meestal zo geplaatst, maar de rest van het systeem moet het wel aankunnen.

Controleer de spanning van je huidige camperaccu

Als je jouw loodaccu wilt vervangen voor een lithiumaccu, dan is de meest voor de hand liggende keuze om dezelfde spanning te kiezen. Dit zorgt ervoor dat je zo min mogelijk andere apparaten hoeft te vervangen.

Denk hierbij aan acculaders die maar met 1 soort spanning kunnen laden en denk aan DC apparaten die geschikt zijn voor 12V of 24V en niet allebei.

Controleer je laadapparatuur

Lithiumaccu’s hebben een ander laadprofiel dan loodaccu’s. Veel moderne laders kunnen direct met lithium overweg, maar oudere laders stoppen vaak te vroeg of laden juist te hoog door. Dat kan de levensduur van een lithiumaccu beïnvloeden of zelfs schade veroorzaken. Daardoor moet je controleren of je bestaande apparatuur geschikt is. Denk aan:

• De acculader die je gebruikt wanneer je op de camping staat
• De laadregelaar van je zonnepanelen
• De DC gelijkstroomlader die vanaf de dynamo laadt

De meest eenvoudige manier om je laders te controleren of ze de juiste laadspanning hebben, is door in Google het merk, typenummer en daarachter ”handleiding” te schrijven. Ga vervolgens op zoek naar het laadalgoritme en controleer of deze geschikt is voor lithium.

Waarom een scheidingsrelais tussen dynamo en lithium huishoudaccu niet kan

Als je in je camper een scheidingsrelais gebruikt tussen de dynamo en de huishoudaccu, dan is dat niet geschikt voor een lithiumaccu. Een scheidingsrelais schakelt simpelweg de startaccu en de huishoudaccu aan elkaar zodra de spanning hoog genoeg wordt. Dat werkt prima bij twee loodaccu’s, maar niet bij een combinatie van lood en lithium.

Loodaccu’s en lithiumaccu’s mogen niet direct met elkaar verbonden worden omdat de spanning en het laadgedrag verschillend zijn. Een lithiumaccu trekt veel hogere laadstromen zodra hij wordt verbonden met een volle startaccu die net door de dynamo wordt geladen. Dat kan leiden tot overbelasting van kabels, zekeringen en zelfs de dynamo.

Daar komt bij dat een dynamo een lithiumaccu niet op de juiste manier oplaadt. De dynamo geeft een vaste spanning en houdt geen rekening met het laadprofiel dat een lithiumaccu nodig heeft. Daardoor kan de accu nooit volledig geladen worden of juist te veel geladen worden, wat de accu beschadigt.

Voor campers met lithium is een DC-DC lader de juiste oplossing om de camperaccu op te laden tijdens het rijden. Deze plaats je tussen de startaccu en de huishoudaccu en zorgt ervoor dat de lithiumaccu het juiste laadprofiel krijgt en de dynamo beschermd blijft.

De juiste lithiumaccu en apparatuur kiezen voor je camper

Als je overstapt van lood naar lithium is het kiezen van de juiste camperaccu en bijbehorende apparatuur minstens zo belangrijk als de accu zelf. De juiste combinatie zorgt ervoor dat je camper betrouwbaar stroom levert, veilig blijft en de accu zo lang mogelijk meegaat.

Hoe bepaal je de juiste accucapaciteit voor je camper

De benodigde capaciteit van een lithiumaccu hangt af van hoeveel stroom je gebruikt, hoe lang je off-grid wilt staan en hoeveel ruimte je in je camper hebt voor deze accu.

Je kunt een stroomberekening maken met bijvoorbeeld onze calculator energiebalans berekenen + accuadvies, zo weet je precies hoeveel stroom je per dag verbruikt en hoelang je off grid kunt kamperen. Maar je kunt de benodigde accucapaciteit ook bepalen op basis van je eigen ervaring met jouw camper.

Denk terug aan hoe lang je huidige loodaccu meeging voordat deze leeg was en hoeveel langer je eigenlijk zonder bijladen wilt kamperen. Houd er rekening mee dat een lithiumaccu bij dezelfde capaciteit ongeveer twee keer zoveel bruikbare energie heeft. Dat komt doordat je een lithiumaccu tot bijna 100 procent kunt ontladen, terwijl een loodaccu in de praktijk maar tot ongeveer 50 procent gebruikt kan worden. Hierdoor heb je met dezelfde capaciteit in lithium veel meer stroom beschikbaar.

Accu met of zonder Bluetooth

Sommige lithiumaccu’s hebben een ingebouwde Bluetooth waarmee je via een app het stroomverbruik, de spanning en de laadstatus in procenten kunt volgen. Dit is handig als je precies wilt weten hoeveel energie je nog over hebt en of alles goed functioneert.

Als je al een accumonitor in de camper hebt dan is een lithiumaccu met bluetooth niet nodig. Tenzij je een oude spanningsmonitor hebt die alleen de accustatus vertelt in rustspanning in volt. Dan raden we je wel aan om een accu met bluetooth te kiezen of een aparte accumonitor zoals de Victron shunts.

Interne of externe BMS

De BMS, oftewel Battery Management System is verplicht in lithiumaccu’s en beschermt tegen overladen, te diep ontladen of te hoge stroom. Sommige accu’s hebben een interne BMS, andere een externe. Een interne BMS is eenvoudig en veilig, omdat alles al in de accu zit. Een externe BMS biedt soms extra mogelijkheden zoals uitgebreidere monitoring of aansluiting van meerdere accu’s. Maar in het geval van het 1 op 1 vervangen van een camperaccu van lood naar lithium raden we eigenlijk altijd een lithiumaccu aan met interne BMS.

De camper in koude temperaturen gebruiken: LTCP of zelf-verwarmende mat

Lithiumaccu’s mogen niet geladen worden bij temperaturen onder nul. In zulke gevallen schakelt de BMS de accu automatisch uit. Om de accu weer te gebruiken moeten er een aantal handelingen worden uitgevoerd, waaronder de temperatuur die boven het vriespunt moet komen. Tijdens deze afschakeling kan er ook niet ontladen worden en dus kunnen apparaten zoals een dieselkachel tijdelijk niet gebruikt worden.

Accu’s met LTCP-technologie blokkeren het laden bij lage temperaturen automatisch en beschermen zo de cellen. Ontladen blijft in deze omstandigheden wel mogelijk tot ongeveer – 20 graden Celsius. Daarnaast hebben sommige accu’s een ingebouwde verwarmingsmat die de accu actief opwarmt zodra er geladen wordt bij vries temperaturen. Dit maakt het mogelijk om te laden, zelfs als je in koude klimaten kampeert.

Wanneer je weet dat je nooit in de winter zult kamperen, vergeet dan niet dat zelfs in het voorjaar en najaar er koude ochtenden kunnen zijn waarbij de temperatuur zakt tot het vriespunt. Daarbij staan wij ook geregeld in de bergen, waar de kans op vrieskoud in de nacht en ochtend gebruikelijk is.

Welke laders werken veilig en efficiënt met lithium

Moderne laders van merken zoals Victron, Ective of Renogy zijn meestal geschikt voor lithium, mits je de juiste instellingen gebruikt. De lader moet de accu volledig kunnen opladen zonder de spanning te hoog te laten oplopen en de accu mag nooit langdurig onder- of overbelast worden.

In onze campers maken we bijna alleen maar gebruik van Victron onderdelen, zij zijn internationaal marktleider in off grid energiesystemen, daarbij is het een Nederlands bedrijf en maken ze de producten voor een eerlijke prijs.

De zekering bij een lithiumaccu

In alle gevallen raden we aan om direct na de pluspool van je lithiumaccu een zekering te plaatsen. De grootte van deze zekering hangt af van de kabeldikte, kabellengte en de aangesloten apparatuur, oftewel de maximale stroom.

Dit kun je uitrekenen met behulp van onze calculator zekering berekenen. Hiervoor is het noodzakelijk dat je de maximale stroom weet die wordt gevraagd, de kabeldikte en de kabellengte. Houd ook rekening met de zekering die de fabrikant van de omvormer aanbeveelt, als je die informatie hebt. Een omvormer kan namelijk voor korte tijd twee keer zoveel vermogen vragen.

Bijvoorbeeld: je hebt voor je DC-apparatuur een totale stroomvraag van 30 ampère. Hierbij tel je de maximale stroomvraag van de omvormer op. Als je een 12 volt omvormer van 600 watt hebt, kan deze in de piekstroom 1200 watt vragen. De maximale stroomvraag is dan 30 + (1200 / 12) = 130 ampère.

Zekeren van Lithiumaccu’s met hoge capaciteit

Voor lithiumaccu’s tot 200Ah gebruiken wij doorgaans Mega (ANL) zekeringen. Bij accu’s met een hogere capaciteit wordt het belangrijk rekening te houden met de lage interne weerstand van lithiumcellen. Hierdoor kunnen bij een fout of kortsluiting extreem hoge ontlaadstromen ontstaan die een standaard megazekering niet veilig kan afvangen.

Om die reden gebruiken wij bij 12 volt lithiumaccu’s met een capaciteit groter dan 200Ah, of bij 24 volt accu’s vanaf 100Ah, een T-Class zekering. Deze zekeringen zijn ontworpen om veel hogere stroompieken te verwerken zonder direct door te slaan, waardoor het systeem beter beschermd is tegen schade door kortsluiting of een defect in de bekabeling. Daarnaast bieden T-Class zekeringen snellere reacties bij extreem hoge stroompieken, wat de veiligheid van de accu en aangesloten apparatuur aanzienlijk vergroot.

Praktijkstappen vervangen camperaccu van lood naar lithium

Veilig verwijderen oude accu

Voordat je begint met het vervangen van je lood camperaccu voor een lithium, is het belangrijk om de oude accu veilig te verwijderen. Zet eerst alle verbruikers uit en zorg dat alle laders geen stroom op het systeem kunnen zetten. Bedek eventueel de zonnepanelen met een doek. Begin altijd met de minpool, gevolgd door de pluspool. Zo voorkom je kortsluiting. Verwijder vervolgens de oude accu voorzichtig en zet hem op een veilige plek.

Installatie van de lithiumaccu

Plaats de nieuwe lithiumaccu op een stevige, goed geventileerde plek in de camper. Let erop dat de accu niet kan verschuiven tijdens het rijden. Plaats direct na de pluspool een geschikte zekering, die je hierboven hebt kunnen kiezen.

Aansluiten op bestaande elektra camper systeem

Sluit de lithiumaccu aan op het bestaande 12 of 24 volt systeem. Waar je oude loodaccu waarschijnlijk gebruikmaakte van accupoolklemmen, heeft een lithiumaccu M8-bouten op de polen. Hiervoor heb je de juiste kabelschoenen nodig, waarbij diameter en oogmaat precies moeten passen voor een veilige en betrouwbare aansluiting. Met een complete kabelschoenen-set weet je zeker dat je alle kabelschoenen in huis hebt voor al je kabels.

Daarna sluit je de lithiumgeschikte laders aan. Dit kan netjes via busbars, maar ook direct op de polen van de accu, zolang alles correct en stevig is bevestigd. Test vervolgens al je verbruikers, zoals verlichting, koelkast en stopcontacten, om te controleren of de accu op de juiste manier wordt geladen en ontladen.

Omvormer of omvormer-lader aansluiten op je lithiumaccu

Wil je apparaten zoals een koffiezetapparaat of inductiekookplaat in je camper gebruiken, dan heb je een omvormer nodig die de 12 of 24 volt van je lithiumaccu omzet naar 230 volt. Bij lithiumaccu’s is het belangrijk dat je controleert wat de maximale stroom is die de accu kan leveren en wat de piekbelasting is van je apparaten.

Zo kan een 100Ah lithiumaccu vaak 100A aan maximale continu stroom leveren. Dit betekent dat je hier maximaal een (100A x 12V) 1200W omvormer op aan kunt sluiten.

Met onze omvormer calculator kun je eenvoudig berekenen welke omvormer geschikt is voor jouw stroomverbruik en welke capaciteit je accu nodig heeft. Wil je meer informatie en tips voor het kiezen van de juiste omvormer? Lees dan ons uitgebreide blog over camper omvormer kiezen. Zo weet je zeker dat je accu en omvormer perfect samenwerken voor al je elektrische apparaten in de camper.