Elektra schema camper 4: Victron

Elektraschema camper 4: Victron editie

Dit elektraschema is ontwikkeld met een sterke focus op onderdelen van Victron Energy. Victron is marktleider op het gebied van elektrische systemen voor campers, caravans, boten en andere mobiele toepassingen. Met de hoogwaardige onderdelen van Victron ben je verzekerd van een betrouwbaar en stabiel energiesysteem.

De capaciteit van de huishoudaccu, de MultiPlus, de zonnepanelen en het laden via de dynamo is eenvoudig aan te passen. Het volledige elektrasysteem is overzichtelijk te monitoren en te bedienen via de GX Touch in combinatie met de Cerbo GX. Alle onderdelen in dit schema zijn Smart, waardoor ze eenvoudig te koppelen zijn aan je telefoon via de gratis VictronConnect app.

Dit elektraschema is geschikt voor vrijwel iedere camper, ongeacht de milieuklasse. De Victron Orion XS 50A Smart zorgt ervoor dat de huishoudaccu tijdens het rijden efficiënt wordt opgeladen. Dankzij de universele werking is dit systeem toepasbaar in zowel oudere campers als moderne Euro 5 en Euro 6 voertuigen.

🔋
100Ah Victron lithium
Of LiTime met Victron Link, beide op te schalen naar 200Ah
☀️
300Wp zonnepanelen
2 × 150Wp Victron BlueSolar in serie, merk en grootte panelen aan te passen naar wens
🚐
50A dynamo
Victron Orion XS, met VE.Direct voor Cerbo monitoring
1200VA MultiPlus
Omvormer, lader en PowerAssist, uit te breiden naar 2000VA
In één oogopslag

Elektraschema 4: Victron editie

Dit 12V-elektrasysteem draait volledig op onderdelen van Victron Energy: zonnepanelen, laden via de dynamo, walstroom, een MultiPlus omvormer en lader, en een lithium huishoudaccu, allemaal centraal te monitoren via de Cerbo GX.

Elektraschema 4 Victron editie camper
Benieuwd hoe dit schema eruitziet met een LiTime lithiumaccu en Victron Link? Bekijk hier elektraschema 4 Victron met LiTime lithium.
Achtergrond

Uitleg en keuzes

Hieronder lees je hoe elk onderdeel werkt en welke keuzes en upgrades mogelijk zijn.

🔋De huishoudaccu

In dit schema kun je kiezen tussen Victron Energy lithiumaccu’s en LiTime lithiumaccu’s met Victron Link.

Standaard

Victron lithium 100Ah

Zowel in het schema als in de onderdelenlijst is standaard een Victron lithium huishoudaccu opgenomen. De 100Ah uitvoering vormt hierbij de basis. Heb je meer capaciteit nodig, dan kun je eenvoudig opschalen naar bijvoorbeeld een 200Ah variant. De kabeldiktes en zekeringen blijven daarbij ongewijzigd.

Alternatief

LiTime met Victron Link, 100Ah

LiTime biedt kwalitatieve lithiumaccu’s tegen een aantrekkelijkere prijs. Deze accu’s zijn voorzien van een VE.Can aansluiting, waarmee ze direct communiceren met de Victron Cerbo GX.

  • Interne BMS, dus geen externe BMS nodig
  • De SmartShunt komt te vervallen: lagere kosten en minder bekabeling
  • LTCP (Low Temperature Charge Protection): laden wordt automatisch uitgeschakeld onder het vriespunt

Bij beide opties is de capaciteit eenvoudig uit te breiden door meerdere accu’s parallel te schakelen, bijvoorbeeld twee 100Ah accu’s voor een totale capaciteit van 200Ah.

Alle laadmogelijkheden en verbruikers

Dit elektraschema beschikt over alle laadmogelijkheden, net als een aantal van onze andere schema’s. In deze uitvoering ligt de focus volledig op producten van Victron Energy. Dat betekent dat de totale kosten van het elektrasysteem hoger liggen, maar daar staat een zeer hoge kwaliteit, betrouwbaarheid en uitgebreide monitoring tegenover.

🚐Dynamo

De Victron Orion XS 50A Smart zorgt ervoor dat de huishoudaccu tijdens het rijden wordt opgeladen. Deze laadbooster is geschikt voor alle voertuigen, inclusief campers met Euro 5 en Euro 6 motoren.

In dit schema is bewust gekozen voor de 50A uitvoering in plaats van de kleinere 30A of 18A variant. Deze kleinere modellen beschikken namelijk niet over een VE.Direct aansluiting, waardoor ze niet direct uitgelezen kunnen worden door de Victron Cerbo GX. Monitoring is met deze modellen wel mogelijk, maar dan heb je een extra shunt nodig, wat extra kosten en complexiteit met zich meebrengt. De 50A variant is daarom in de praktijk vaak de betere keuze. Bovendien kun je deze eenvoudig begrenzen, zodat hij ook geschikt is voor dynamo’s met een lager vermogen.

Voor de bekabeling is in dit schema uitgegaan van 16mm², met een maximale kabellengte van 5 meter. Heb je een langere kabel nodig, dan is het verstandig om over te stappen op 25mm² om spanningsverlies te beperken. Houd er wel rekening mee dat het aansluiten van 25mm² kabel op de terminals lastiger is vanwege de beperkte ruimte.

☀️Zonnepanelen

In dit schema vind je 2 Victron BlueSolar zonnepanelen van 150Wp in serie geschakeld met een Victron Bluetooth laadregelaar 100|20. De verwachte stroomopbrengst in de zomer in Midden Europa bedraagt maar liefst 66Ah per dag. Deze panelen zijn in serie geschakeld, omdat zo de spanning verdubbelt, wat spanningsverlies tegengaat en ervoor zorgt dat er eerder een spanning wordt bereikt waarmee de accu’s opgeladen kunnen worden.

We kiezen in dit schema voor Victron zonnepanelen omdat het hier om een Victron schema gaat. Wil je liever een ander merk? Dan zijn deze panelen prima te vervangen door bijvoorbeeld deze vergelijkbare hardglas zonnepanelen van Enjoy Solar.

Andere zonnepanelen: 4 alternatieve opstellingen

Let op: verklein je het zonnepaneelsysteem, dan heb je ook minder opbrengst. De motor wat vaker laten draaien of een bezoek aan de camping walstroom kan hierin ook een oplossing zijn.

ConfiguratieLaadregelaarZekering
2× 100Wp (in serie)Victron MPPT 75-1520A
3× 100Wp (in serie)Victron MPPT 100-2030A
4× 100Wp (in serie)Victron MPPT 100-3040A, kabel MPPT tot busbar 10mm²
3× 150Wp (in serie)Victron MPPT 100-3040A, kabel MPPT tot busbar 10mm²

🔌Walstroom, omvormer en 230V verbruikers

De Victron MultiPlus 12/1200 omvormer, lader en omschakelautomaat voorziet de camper van 230 volt via de huishoudaccu’s wanneer niet aangesloten op walstroom. Wanneer de camper wel aangesloten staat op walstroom, wordt de huishoudaccu opgeladen en zorgt de omschakelautomaat ervoor dat de 230V stopcontacten gebruikt kunnen worden via de elektriciteit van de walstroom. Daarbij heeft de MultiPlus een unieke eigenschap: PowerAssist. Deze functie combineert de stroom van walstroom of generator met vermogen uit de omvormer, zodat de vaak te lage stroom van de camping toch gebruikt kan worden in combinatie met de huishoudaccu.

Met de MultiPlus 12/1200 kun je 230V apparaten aansluiten tot een vermogen van 1200VA (960W) en een kortdurend piekvermogen van 2400W. Een elektraboiler van 600W en een magnetron van 800W kunnen prima afzonderlijk gebruikt worden.

Het aan en uit schakelen van de MultiPlus gebeurt met behulp van de Cerbo en GX Touch, of via de 3W schakelaar.

De MultiPlus vergroten: twee opties

Is de geselecteerde MultiPlus te klein? Dan kun je deze vergroten, bijvoorbeeld voor een koffiezetapparaat of waterkoker, zolang je het maximale vermogen niet overschrijdt. De maximale ontlaadkracht C1 van de huishoudaccu is 100A, dat betekent dat je (100A keer 12V) 1200W maximaal tegelijk mag onttrekken. Je DC apparaten onttrekken ook vermogen, dus we raden maximaal een omvormer van 1000W aan in dit systeem.

MultiPlus 1600

  • Kabel busbar naar MultiPlus: 50mm², 1,5m
  • Kabel huishoudaccu naar busbar: 50mm² tot 1m, 70mm² voor 1 tot 3m
  • Zekering busbar naar MultiPlus: 250A
  • Zekering huishoudaccu naar busbar: 300A
  • Aardekabel MultiPlus: 35mm², busbar: 50mm²

MultiPlus 2000

  • Kabel busbar naar MultiPlus: 70mm², 1,5m
  • Kabel huishoudaccu naar busbar: 70mm² tot 1m, 95mm² voor 1 tot 3m
  • Zekering busbar naar MultiPlus: 300A
  • Zekering huishoudaccu naar busbar: 350A
  • Aardekabel MultiPlus: 50mm², busbar: 50mm²

Verhoog je de MultiPlus in dit schema, dan zul je ook de 100Ah Victron lithiumaccu moeten aanpassen naar 2x 12V 100Ah, parallel geschakeld. De reden hiervoor is dat de 100Ah lithiumaccu een maximale ontlading heeft van 100A. Twee keer 100Ah parallel schakelen vergroot de maximale ontlading naar 200A, wat nodig is zodat de MultiPlus en je andere DC apparaten vlekkeloos kunnen werken.

Zoals je kunt zien worden de kabeldiktes vanaf een 2000VA omvormer erg dik. Wil je nog een grotere omvormer? Dan raden we elektraschema 7: 24V aan.

De aardlekautomaten en installatieautomaten

Een veilige 230V installatie in de camper is van cruciaal belang. Daarom vind je in dit schema op twee plekken aardlekautomaten en daarnaast ook installatieautomaten. Een aardlekautomaat combineert een aardlekschakelaar en een installatieautomaat in één apparaat: hiermee ben je beschermd tegen lekstroom, kortsluiting en overbelasting. De installatieautomaten beschermen tegen kortsluiting en overbelasting van de aangesloten groepen.

Vlak na de binnenkomende stroom bij de CEE invoerdoos zit een aardlekautomaat. Dit is verplicht volgens de NEN1010 en zorgt ervoor dat de volledige installatie direct beveiligd is zodra je de camper op walstroom aansluit. Direct na de Victron MultiPlus zit een tweede aardlekautomaat, die een hogere stroom kan verwerken omdat de MultiPlus dankzij PowerAssist tijdelijk extra vermogen kan leveren.

Na deze aardlekautomaat volgen twee installatieautomaten. De fase en nul vanaf de aardlekautomaat splits je met een 3 polige WAGO klem, waarna beide installatieautomaten worden gevoed. Deze zijn te zien als twee afzonderlijke 230V groepen, elk met een maximale stroom van 16A. De maximale output van de MultiPlus blijft uiteraard leidend, maar met deze installatieautomaten voorkom je dat er te veel stroom door de kabels of stopcontacten kan lopen.

🛡️Victron Lynx Distributor

In dit elektraschema vind je de Victron Lynx Distributor in plaats van de busbars die je in onze andere schema’s tegenkomt. Simpel gezegd is een Lynx Distributor een geavanceerde busbar voor je min en plus aansluitingen. Deze kan tot wel 1000 ampère aan stroom doorvoeren, en de zekeringen worden gemonitord.

Op de Lynx Distributor kun je direct de hoofdschakelaar en de SmartShunt aansluiten, zo blijft het systeem compact en overzichtelijk. Om het systeem betaalbaar te houden hebben we niet gekozen voor de Lynx Smart BMS, maar voor de externe VE BUS BMS. Deze externe BMS scheelt behoorlijk in prijs en is ruim voldoende voor een elektrasysteem in een camper.

Wil je dat de ledlampjes in de Distributor werken? Dan heb je een Lynx Led Adapter nodig, waarmee alle lampjes werken en je bovendien de vier megazekeringen kunt monitoren. Hoe je deze aansluit, lees je bij de Lynx Led Adapter verderop op deze pagina.

⚙️Instellingen

De installatie van dit systeem verzorg je zelf, maar we geven graag een paar tips mee waar je in ieder geval op moet letten. Raadpleeg voor elk onderdeel altijd ook de bijbehorende Victron handleiding.

  • De Orion XS kan alleen ingesteld worden als de remote kabel is losgekoppeld
  • De 3W schakelaar van de MultiPlus werkt alleen als DIP1 op aan staat, zie de MultiPlus handleiding, DIP instelling paragraaf 5.4.1
Boodschappenlijst

🧰Elektraschema onderdelenlijst

Alle onderdelen uit het elektraschema vind je hieronder terug, per accu variant en categorie. Klik om open te klappen.

Schema 4, Victron accu
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
3. Dynamo
4. Walstroom
5. Kabels

Hi-Flex accukabels rood / zwart

DoorsnedeRood, max lengteZwart, max lengte
50mm²1 meter1 meter
35mm²2 meter3 meter
25mm²1 meter1 meter
16mm²8 meter8 meter
10mm²2 meter4 meter
6mm²3 meter3 meter

Aansluiting DC 12V en 24V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm², 1,5mm² en 1mm²

Kabelschoenen

Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².

MaatAantal
6mm², M8
10mm², M6
10mm², M8
16mm², M6
16mm², M8
25mm², M6
25mm², M8
35mm², M8
50mm², M8
50mm², M10

Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC

Voor het aansluiten van de kabels

Schema 4, Victron plus LiTime Victron Link accu
1. Elektrakast
2. Zonnepanelen
3. Dynamo
4. Walstroom
5. Kabels

Hi-Flex accukabels rood / zwart

DoorsnedeRood, max lengteZwart, max lengte
50mm²1 meter1 meter
35mm²2 meter3 meter
25mm²1 meter1 meter
16mm²8 meter8 meter
10mm²2 meter4 meter
6mm²3 meter3 meter

Aansluiting DC 12V en 24V: kabel zwart/rood 4mm², 2,5mm², 1,5mm² en 1mm²

Kabelschoenen

Kies specifiek voor deze kwalitatieve kabelschoenen of neem de kabelschoenen set 6-25mm².

MaatAantal
6mm², M8
10mm², M6
10mm², M8
16mm², M6
16mm², M8
25mm², M6
25mm², M8
35mm², M8
50mm², M8
50mm², M10

Ringkabelschoenen M4 voor zekeringkast 12V/24V DC

Voor het aansluiten van de kabels

Lynx Led Adapter

Wil je dat de leds in de Lynx Distributor werken? Dan heb je een Lynx Led Adapter nodig. De leds werken niet omdat er geen voeding is vanuit een Lynx BMS, we hebben immers gekozen voor een goedkopere optie, de Victron externe BMS.

De led adapter is geen kant en klare Victron kabel en moet je zelf maken, met de volgende onderdelen:

De gele draad (draad 1) van de RJ10 kabel sluit je aan op de plus van de spanningsomvormer, de zwarte draad (draad 4) op de min. Vervolgens sluit je de omvormer aan op de plus en min van de distributor. Deze aanpassing is geen vereiste om het systeem te laten werken: ook zonder deze kabel functioneert het systeem, alleen de monitoring van de megazekeringen werkt dan niet.

Installatiehandleiding

Wil je dit elektraschema gebruiken, maar kun je wel wat hulp met de installatie gebruiken? Waarschijnlijk is een installatiehandleiding dan een goede keuze.

  • Heldere praktijkinstructies in PDF handboek
  • Meer dan 1 uur praktijkvideo’s
  • Onderdelenchecklist
  • Instellingen en testinstructies voor een volledig werkend systeem
Meer over de installatiehandleiding
Product afbeelding schema handleiding

Blij met dit gratis elektraschema? We waarderen het enorm als je jouw bestelling wilt doen via bovenstaande artikelen en/of ons wilt trakteren op een kopje koffie. Zo kunnen we deze elektraschema’s en alle andere informatie over camperbouw gratis blijven leveren. Alvast bedankt 🙂

Disclaimer

Hoewel onze camperschema’s zorgvuldig zijn samengesteld, zijn wij niet aansprakelijk voor schade of gevaarlijke situaties die voortvloeien uit het gebruik, onjuiste toepassing of installatie. De gebruiker is zelf verantwoordelijk voor de correcte uitvoering en installatie van elektrische systemen. Raadpleeg voor meer informatie onze algemene voorwaarden.

Alle elektra schema's

DIT BERICHT DELEN

GERELATEERDE BERICHTEN

22 reacties

  1. Hallo, Net aan het inlezen met handleiding schema 4.
    Spullen conform de bestellijst in bestelling en deels al ontvangen.
    Ik heb vraag inzake montage elektra.
    Is het bezwaarlijk om het gehele schema plat op de bodem (onder de extra stoelen in de camperbus) te bouwen?
    Daar voldoende ruimte van zeker 17 cm hoogte. Kan uiteraard ventilatie komen.
    Moet bepaalde apparatuur persé verticaal geplaatst worden?
    Ik verneem graag advies.

    1. Wat een mooi moment in het bouwproces, super dat je met handleiding schema 4 aan de slag gaat!

      Om direct je vraag te beantwoorden: ja, voor een aantal zwaardere componenten is plat monteren helaas bezwaarlijk vanwege de veiligheid en warmteafvoer.

      De Victron MultiPlus en de MPPT moeten persé verticaal gemonteerd worden. Deze apparaten voeren hun warmte af via natuurlijke luchtstroming. Als je ze plat legt, kunnen ze oververhitten, minder vermogen leveren of zelfs defect raken.

      Met 17 cm hoogte onder de stoelen gaat dit niet lukken. We raden je aan om de MultiPlus en MPPT op een verticale wand te plaatsen.

      Groetjes

  2. Hi Bas, ik heb een vraag over de hoofdschakelaar. Wat is de functie daarvan? Bij uitschakeling blijft je systeem toch “levend” omdat het voeding ontvangt vanuit zonnepanelen/startaccu?
    Dank voor je reactie

    1. Beste Jaap,

      Zeker en in ons hoofdartikel over de elektra leggen we daar meer over uit. Deze hoofdschakelaar moet hier zitten omdat zodra je de camper gaat stallen je de huishoudaccu moet afsluiten van het systeem, dit is een eis van de meeste stallingen. Dus met 1 draai van de knop is deze dus uit. Vandaar dat we dus ook schakelaars hebben zitten bij de zonnepanelen en de dynamo, zodat je altijd het hele systeem kunt afsluiten.

  3. Wat een duidelijke uitleg. Kunnen wij de hoeveelheid meters kabels, zoals ze hier (bij punt 5) beschreven zijn, overnemen voor een VW Crafter L4H3?

    1. Hi Nikita,

      Ja dat kan zeker. Dan heb je de afmetingen die staan in het elektraschema.
      Het enige wat ik voor jullie L4 bus zou aanpassen, is de 16mm² kabel (zwart en rood) die zou ik op 10 meter bestellen, afhankelijk van waar jullie het elektrasysteem gaan plaatsen. Deze kabel gebruik je voor het verbinden van de DC DC lader aan de startaccu. Dus je zou ook even kunnen meten waar de elektrakast komt en waar de startaccu staat (meestal onder de voeten van de bestuurder). Dan heb je de afstand, Je kunt 16mm² gebruiken tot een max afstand kabel van 10 meter. In het schema staat deze nu op 6 meter.

  4. Hoi,

    Ik vroeg me af waarom de aardedraad na de multiplus nogmaals aan het chassis is bevestigd. Dit doe je toch al met de aardeverbinding die aan de behuizing van de multiplus zit naar het chassis? Of heb ik dat misschien verkeerd begrepen?

    Mvg,

    Nick

  5. Hoi Bas,

    Ik ga onze caravan aanpassen volgens schema 4, waarbij ik zoveel mogelijk de bestaande elektra laat zitten, maar ga ook een Truma Saphir RC airco inbouwen. Nu heeft deze een stroomopname van maximaal 4.2 ampere, maar gedurende de opstart voor 150ms 20 ampere. Hierdoor lijkt alleen voor de truma airco een zware Multiplus nodig, waardoor ik de airco dus liever helemaal apart schakel van de rest van het electrisch systeem (want dan is een “normale” Multiplus voldoende). Ofwel, de airco middels een eigen zekering direct op de walstroom (en dan ook alleen te gebruiken indien walstroom)

    Mis ik iets in mijn denken?

    Topsite trouwens, dank!

    Groet Albert

  6. Hallo!
    Wat een super interssante site hebben jullie! Ik ben met een Magirus bus uit 1952 aan het ombouwen naar camper 🙂
    Daarvoor ga ik zeker gebruik maken van een electrisch schema van jullie! Die van de Victron no.4 Nu kan ik het schema niet goed lezen als ik dat uitprint. Hebben jullie toevallig nog een scherpere versie? en wat is deBMS in het schema? Ik kan die zo niet vinden bij Victron ..
    Een tientje koffie geld is reeds jullie kant op!
    alvast bedankt voor jullie antwoord. gr, Vincent

    1. Hoi Vincent, dankjewel! Alle producten zijn onderin de beschrijving te vinden. Ik zal je even een mailtje sturen met een grotere resolutie.

      Groetjes Bas

  7. Geen aardlekautomaat na de output van de multiplus? Lifpo4 zonder in interne en zonder de externe BMS? Waarom die Orin niet dicht bij de huishoudaccu plaatsen? Waarom mist de zekering aan bus bar zijde naar de orin? Is dit allemaal niet vragen om problemen?

    1. Hoi Karel, volgens mij heb je niet helemaal goed gekeken. Er zitten twee zekeringen bij de Orion. 1 vanaf de startaccu en 1 vanaf de busbar. De orion zo dicht mogelijk bij de huishoudaccu plaatsen is een goede keuze. Dit beschrijven we ook zo in ons hoofdartikel elektra aanleggen. Echter is het voor veel mensen niet mogelijk deze dicht bij elkaar te plaatsen. Vandaar dat we een lengte van 5m hebben aangehouden in dit schema, omdat in de praktijk deze lengte wat vaker voorkomt.
      De Victron Smartshunt heeft net als de BMS een alarm functie. Bij deze alarmfunctie is een handmatige actie wel vereist als de accustatus te laag wordt. De BMS heeft een aantal extra eigenschappen en stond alleen in de onderdelenlijst en heb ik voor het gemak nu ook in het schema geplaatst. Wij plaatsen inderdaad geen aardlekautomaat na de output van een omvormer. Wel doen we dit ervoor. Je mag dit erna plaatsen. Als je naar de zeer uitgebreide Victron Elektraschema’s kijkt dan doen zij dit altijd wel om de omvormer te beschermen. Echter zit er in de omvormer zelf ook een zekering en vandaar dat wij dit niet doen. Het schema is voor iedereen aan te passen naar eigen wens. We hebben het ontwikkeld naar eigen ervaring en hebben we met de grootst mogelijke zorg geschreven. Voor vragen of aanpassingen mag je ons altijd mailen of hieronder nog een bericht plaatsen.

  8. Dank voor je antwoord, Bas
    Met welke app/prog is de tekening gemaakt? Ik heb inmiddels diverse van dat soort tekeningen voorbij zien komen en was benieuwd waar deze in ontworpen waren.
    Grt

  9. Hallo, ik heb jullie artikel gelezen en ben benieuwd of ik dit ook kan gebruiken voor een systeem in een caravan. Moet ik hiervoor het gedeelte met de dynamo overslaan. Ik laad de accu’s op met zonnepanelen, walstroom of tijdens verplaatsen wanneer de caravan via de 13 polige stekker is verbonden aan de auto met dynamo. Ik wil graag je schema gebruiken als leidraad voor onze caravan. Ik hoor graag je advies.
    Groet,
    Marcel

    1. Hoi Marcel,

      Ja dat klopt wat je zegt. Dit elektra schema is ook te gebruiken voor een caravan als je het onderdeel van de dynamo eruit haalt. Als je nog vragen hebt stel ze gerust.

      Groet,

      Bas

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Checklist camper bouwen

VERGEET JE GRATIS CHECKLIST NIET

GOED VOORBEREID EEN CAMPER BOUWEN?

Vul je gegevens via de download knop in en ontvang de checklist direct.